Hỏi đáp với Luật Rồng Vàng

Hỏi đáp

1. Án treo và điều kiện để được hưởng án treo theo quy định pháp luật

Án treo và điều kiện để được hưởng án treo theo quy định pháp luật

Trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự tại Việt Nam, án treo được nhiều người quan tâm. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bị phạt tù đều có thể được hưởng án treo. Việc áp dụng án treo phải đáp ứng các điều kiện theo luật định.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu được bản chất của án treo và các điều kiện để được hưởng án treo theo quy định pháp luật.

A. Án treo là gì?

Theo định nghĩa của Điều 65 Bộ Luật Hình sự năm 2015

Biện pháp miễn trừ hành vi phạt tù có điều kiện , được tòa án áp dụng đối với người bị xử phạt tù không quá 03 năm , nếu xét thấy tội phạm có nhân thân tốt và không cần thiết phải buộc họ chấp nhận hình phạt tù trong trại giam.

Nói cách khác:

Người bị kết án vẫn bị tuyên phạt tù. Tuy nhiên, không vào trại giam chấp hành án mà thay vào đó, họ được thử thách ở địa phương trong một thời gian nhất định dưới sự giám sát của chính quyền.

Án treo có thể thực hiện chính sách nhân đạo của pháp luật , tạo điều kiện cho người phạm tội có khả năng tự cải tạo trong xã hội.

B. Điều kiện để ảnh hưởng đến treo

Theo Điều 2 Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP (sửa đổi bởi Nghị quyết 01/2022/NQ-HĐTP) , người bị xử phạt chỉ được xem xét cho hưởng treo khi đồng thời đáp ứng đủ các điều kiện sau:

1. Mức án phạt không quá 03 năm

Đây là điều kiện tiên quyết. Nếu án vượt quá 3 năm thì không thể xem xét.

2. Có nhân thân tốt

Người phạm tội được coi là có nhân thân tốt khi:

Chấp hành pháp luật: Không có tiền án, tiền sự; không vi phạm pháp luật đến mức bị xử lý hành chính.
Nghĩa vụ công dân: Thực hiện đúng chính sách, pháp luật, quy định nơi cư trú/làm việc.
Tiền án, tiền sự: Nếu đã từng bị kết án nhưng đã được xóa án tích, hoặc phạm tội lần đầu trong trường hợp ít nghiêm trọng, vẫn có thể được coi là nhân thân tốt.

3. Có ít nhất 02 tình tiết giảm trách nhiệm hình sự

Trong đó phải có:

Ít nhất 01 tình tiết giảm nhẹ theo khoản 1 Điều 51 BLHS

Ví dụ:

Thành khẩn khai báo
Ăn năn hoán cải
Tự nguyện bồi thường thiệt hại
Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng

Nếu có tình tiết tang nặng trách nhiệm hình sự thì số tình tiết giảm nhẹ phải nhiều hơn tình tiết tăng nặng ít nhất 02 tình tiết .

4. Nơi cư trú rõ ràng hoặc nơi làm việc ổn định

Nơi cư trú rõ ràng là nơi thường trú hoặc tạm trú cụ thể
Nơi làm việc ổn định là nơi làm việc từ 01 năm trở lên theo đồng hoặc quyết định của cơ quan .

Điều này nhằm đảm bảo

Giám sát
Giáo dục
Quản lý người trong giai đoạn thử thách

5. Không cần thiết phải thoát ly khỏi xã hội

Tòa án phải đánh giá rằng:

Kẻ phạm tội có khả năng tự cải tạo.
Không gây nguy hiểm cho xã hội
Không có ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội

Đây là yếu tố mang tính đánh giá tổng hợp của Hội đồng xét xử .

C. Các trường hợp không được hưởng án treo

Pháp luật cũng xác định các trường hợp không được áp dụng án treo , bao gồm:

- Người phạm tội là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, ngoan cố chống đối, côn đồ, dùng thủ đoạn xảo quyệt, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ quyền hạn để trục lợi, cố ý gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

- Người thực hiện hành vi phạm tội bỏ trốn và đã bị các cơ quan tiến hành tố tụng truy nã hoặc yêu cầu truy nã, trừ trường hợp đã ra đầu thú trước khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử.

- Người được hưởng án treo phạm tội mới trong thời gian thử thách; người đang được hưởng án treo bị xét xử về một tội phạm khác thực hiện trước khi được hưởng án treo.

- Người phạm tội bị xét xử trong cùng một lần về nhiều tội, trừ một trong các trường hợp sau đây

+ Người phạm tội là người dưới 18 tuổi;

+ Người phạm tội bị xét xử và kết án về 02 tội đều là tội phạm ít nghiêm trọng hoặc người phạm tội là người giúp sức trong vụ án đồng phạm với vai trò không đáng kể”.

- Người phạm tội 02 lần trở lên, trừ một trong các trường hợp sau:

+ Người phạm tội là người dưới 18 tuổi;

+ Các lần phạm tội đều là tội phạm ít nghiêm trọng;

+ Các lần phạm tội, người phạm tội là người giúp sức trong vụ án đồng phạm với vai trò không đáng kể;

+ Các lần phạm tội do người phạm tội tự thú.

- Người phạm tội thuộc trường hợp tái phạm, tái phạm nguy hiểm.

D. Ý nghĩa của treo trong hình chính

Án treo có thể thực hiện chính sách nhân đạo và khoan hồng của Nhà nước với các mục tiêu:

Tạo điều kiện cho kẻ phạm tội cải tạo ngoài xã hội
Giảm áp lực cho hệ thống trại giam
Giúp người phạm tội duy trì công việc, ổn định cuộc sống

Tuy nhiên, án treo chỉ được áp dụng khi Hội đồng xét xử xét thấy thực sự cần thiết và phù hợp với chính sách hình sự .

E. Kết luận

Từ các quy định của pháp luật hiện hành có thể khẳng định rằng:

Để được áp dụng án treo, người phạm tội phải đáp ứng các điều kiện:

Bị phạt không quá 03 năm
Có nhân thân tốt
Có nhiều tình tiết giảm nhẹ
Có nơi cư trú hoặc nơi làm việc rõ ràng
Không cần thiết phải thoát ly khỏi xã hội

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

2. Tư vấn giao đoạn tiền khởi tố vụ án

Có được mời Luật sư tham gia làm việc với cơ quan điều tra khi được mời làm việc vì bị người khác tố giác trước khi có quyết định khởi tố không?

Trong thực tế, không ít người rơi vào vấn đề bất ngờ khi nhận được giấy mời làm việc của Cơ quan Cảnh sát điều tra liên quan đến một đơn tố cáo hoặc báo cáo tội phạm. Điều này làm cho người được mời làm việc lo lắng và họ không biết mình đang bị tố giác về hành vi gì , cũng như không biết quyền lợi pháp lý của mình trong giai đoạn này như thế nào.

Một câu hỏi thường gặp là:

Người bị mời lên làm việc với cơ quan cảnh sát điều tra vị bị tố giác có được mời Luật sư tham gia cùng làm việc với cơ quan điều tra trước khi quyết định khởi động tiền tố hay không ?

Câu trả lời là HOÀN TOÀN CÓ THỂ , và đây là một quyền quan trọng được luật pháp tôn trông và bảo đảm.

1. Người bị tố giác là chủ thể tham gia giải quyết nguồn tin về tội phạm

Theo định luật của Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) , pháp luật đã chính thức ghi nhận “người bị tố giác” và “người được kiến nghị khởi tố” là những chủ thể tham gia cúng trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm.

Theo Điều 57 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 , ) quy định về người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố có các quyền quan trọng sau:

Được thông báo về hành vi bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố;
Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

Được giải thích đầy đủ về quyền và nghĩa vụ của mình;
Được trình bày lời khai và ý kiến;
Được cung cấp tài liệu, chứng cứ để bảo vệ mình;
Được trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu liên quan;
Được tự bảo vệ hoặc nhờ người khác bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp cho mình ;
Được thông báo kết quả giải quyết tố giác, kiến nghị khởi tố;
Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

Như vậy, ngay từ giai đoạn chưa khởi tố , người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố đã có quyền nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp , trong đó phổ biến nhất là Luật sư .

2. Luật sư có thể tham gia ngay từ giai đoạn giải quyết tội phạm

Nhiều người cho rằng chỉ khi bị khởi tố mới có thể mới Luật sư . Tuy nhiên, quan điểm này không hoàn toàn chính xác .

Theo Điều 7 Thông tư 46/2019/TT-BCA của Bộ Công an , người bảo vệ quyền và lợi ích pháp của người bị tố giác giác có thể tham gia tố tụng ngay từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền phân công giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm . Cụ thể :

* Thời điểm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố tham gia tố tụng kể từ khi có Quyết định phân công giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và có căn cứ xác định tư cách tham gia tố tụng của bị hại, người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố.

* Thời điểm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự kể từ khi có quyết định khởi tố vụ án hình sự và có căn cứ xác định tư cách tham gia tố tụng của nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự.

Điều này có nghĩa là:

Ngay khi người bị tố giác nhận được giấy mời làm việc của cơ quan điều tra , họ đã có thể mời Luật sư tham gia để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Sau khi được mời, Luật sư sẽ thực hiện thủ tục đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích pháp tại cơ quan tiến hành tố tụng. Khi được chấp nhận, cơ quan điều tra sẽ ghi luật sư vào đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp .

3. Quyền của Luật sư khi tham gia bảo vệ cho người dùng giác giác

Theo Điều 83 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 , khi tham gia bảo vệ cho người bị tố giác, Luật sư có các quyền quan trọng như:

Thu thập và cung cấp chứng cứ
Tham gia các hoạt động điều tra
Giám sát tính hợp pháp của hoạt động điều tra

Luật sư có quyền:

Cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật;
Đuổi ra yêu cầu xác minh;
Phân tích và đánh giá bằng chứng trong hồ sơ.

Luật sư được quyền:

Có mặt khi cơ quan điều tra lấy lời khai người giác giác;
Tham gia khi nói đối chất, nhận dạng, nhận biết hành động giọng nói;
Trong một số trường hợp, được phép đặt câu hỏi cho người bị tố giác sau khi điều tra viên kết thúc câu hỏi.

Luật sư có quyền:

Theo dõi việc thu thập chứng cứ;
Khiếu nại các hành vi vi phạm tố tụng, các quyết định hoặc hành vi không đúng quy định.

Sự tham gia của Luật sư giúp đảm bảo quá trình làm việc với cơ quan điều tra được thực hiện đúng pháp luật, minh bạch và khách quan .

4. Vai trò quan trọng của Luật sư trong giai đoạn chưa khởi tố

Giai đoạn xử lý nguồn tin về tội phạm là giai đoạn rất quan trọng. Cơ quan điều tra sẽ căn cứ vào:

Bản khai;
Tài liệu, chứng cứ;
Kết quả xác minh

để quyết định:

Khởi tố vụ án, hoặc
Không khởi tố vụ án.

Do đó, việc có Luật sư tham gia ngay từ giai đoạn này giúp:

Làm rõ bản chất vụ án và đưa ra các giải pháp.
Tránh tìm hiểu sai bản chất của vụ án.
Thu thập và cung cấp bằng chứng cứ có lợi cho thân chủ.

Trong nhiều trường hợp, Luật sư có thể chứng minh vụ việc chỉ là tranh chấp dân sự hoặc quan hệ kinh tế , từ đó giúp tránh việc khởi tố vụ việc theo pháp luật hình sự .

5. Khuyến nghị của Luật sư

Trong trường hợp nhận giấy mời làm việc của cơ quan điều tra liên quan đến tố giác tội phạm , người bị tố giác nên:

Bình tĩnh và hợp tác với cơ quan chức năng.
Nhanh chóng liên hệ Luật sư chuyên về hình sự để được tư vấn.
Chuẩn bị đầy đủ tài liệu, bằng chứng liên quan.
Tránh tự động khai báo khi chưa hiểu rõ trạng thái pháp lý của mình.

Việc luật sư tham gia sớm không chỉ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp mà còn giúp định hướng chiến lược pháp lý phù hợp ngay từ đầu , hạn chế tối đa các rủi ro có thể có.

Kết luận

Pháp luật Việt Nam cho phép người bị tố giác mời Luật sư tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp ngay từ giai đoạn giải quyết tin báo về tội phạm , tức là trước khi quyết định khởi tố vụ án hình sự . Việc mời Luật sư sớm là một giải pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đồng thời giúp quá trình giải quyết công việc diễn ra khách quan và đúng luật.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

3. Tư vấn về bảo vệ dữ liệu cá nhân

Luật sư cho Tôi hỏi về Việc trao đổi, báo cáo thông tin ba bên giữa ngân hàng – bên bán hàng – bên mua hàng trong hoạt động giải ngân và chi trả hoa hồng giới thiệu khách hàng có vi phạm về dữ liệu cá nhân không ?

Trước hết, Luật Rồng Vàng cảm ơn bạn đã tin tưởng. Với vấn đề của bạn, Luật Rồng Vàng trả lời như sau :

I. VẤN ĐỀ PHÁP LÝ CẦN XÁC ĐỊNH

Trong hoạt động cấp tín dụng, mua bán hàng hóa, dịch vụ có sự tham gia của ngân hàng – bên bán hàng – bên mua hàng, phát sinh các hoạt động:

Thông báo tình trạng hồ sơ vay;
Báo cáo kết quả giải ngân;
Xác nhận giao dịch hoàn tất;
Đối soát điều kiện chi trả hoa hồng giới thiệu khách hàng.

Vấn đề pháp lý cần làm rõ là:

Việc trao đổi, báo cáo thông tin nêu trên có bị coi là “tiết lộ dữ liệu cá nhân trái phép” hay không?
Nhân viên ngân hàng có phải chịu trách nhiệm pháp lý cá nhân khi thực hiện các báo cáo nghiệp vụ này hay không?

II. NGUYÊN TẮC CHUNG: KHÔNG PHẢI MỌI VIỆC CUNG CẤP THÔNG TIN ĐỀU LÀ “TIẾT LỘ DỮ LIỆU CÁ NHÂN”

1. Phân biệt “tiết lộ dữ liệu cá nhân trái phép” và “xử lý dữ liệu cá nhân hợp pháp”

Theo khoản 1 Điều 3 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân phải bảo đảm:

Đúng mục đích;
Có căn cứ pháp luật;
Phù hợp với quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể dữ liệu.

Theo Điều 7 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, hành vi bị nghiêm cấm là:

“Tiết lộ, cung cấp, chuyển giao dữ liệu cá nhân trái pháp luật.”

Như vậy, chỉ khi việc cung cấp thông tin không có căn cứ pháp luật, không có sự đồng ý hợp lệ hoặc vượt quá mục đích xử lý, thì mới cấu thành vi phạm

III. CĂN CỨ PHÁP LÝ TỪ LUẬT BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN 2025

1. Báo cáo giải ngân là hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân hợp pháp

Theo khoản 1 Điều 9 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, chủ thể dữ liệu có quyền:

Đồng ý hoặc cho phép xử lý dữ liệu cá nhân;
Biết mục đích xử lý dữ liệu.

Đồng thời, theo khoản 1 Điều 19 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, việc xử lý dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu trong trường hợp:

“Thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng mà chủ thể dữ liệu là một bên.”

Trong giao dịch vay vốn:

Bên mua là chủ thể dữ liệu;
Hợp đồng tín dụng xác lập nghĩa vụ giải ngân của ngân hàng;
Việc thông báo giải ngân cho bên bán là hành vi tất yếu để thực hiện hợp đồng.

Do đó, báo cáo giải ngân không phải là tiết lộ dữ liệu cá nhân trái phép, mà là xử lý dữ liệu hợp pháp theo Điều 19 nêu trên

2. Phạm vi xử lý dữ liệu phù hợp mục đích đã xác lập

Theo khoản 2 Điều 3 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, việc xử lý dữ liệu phải:

Phù hợp mục đích đã thông báo;
Không vượt quá phạm vi cần thiết.

Trong thực tiễn:

Ngân hàng chỉ cung cấp thông tin liên quan đến trạng thái giải ngân, giá trị thanh toán;
Không cung cấp dữ liệu nhạy cảm như thu nhập chi tiết, lịch sử tín dụng, thông tin đời sống riêng tư.

Việc xử lý này tuân thủ đúng phạm vi pháp luật cho phép.

IV. CĂN CỨ PHÁP LÝ TỪ LUẬT CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG 2024 (SỬA ĐỔI 2025)

1. Nghĩa vụ và quyền cung cấp thông tin của tổ chức tín dụng

Theo khoản 1 Điều 12 Luật Các tổ chức tín dụng 2024:

“Tổ chức tín dụng cung cấp cho chủ tài khoản thông tin về giao dịch theo thỏa thuận.”

Theo khoản 4 Điều 12 Luật Các tổ chức tín dụng 2024:

“Khách hàng có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực, đầy đủ và chấp nhận việc xử lý thông tin để thực hiện giao dịch.”

Đồng thời, Điều 13 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định nghĩa vụ bảo mật, nhưng khoản 3 Điều 13 cho phép:

“Cung cấp thông tin khách hàng khi được sự chấp thuận của khách hàng hoặc theo quy định của pháp luật.”

Trong giao dịch ba bên, sự chấp thuận này được thể hiện ngay trong bản chất hợp đồng tín dụng và hợp đồng mua bán

2. Bên bán hàng là chủ thể có liên quan trực tiếp đến giao dịch tín dụng

Bên bán:

Là bên nhận tiền giải ngân;
Có quyền biết tình trạng giải ngân;
Có nghĩa vụ giao hàng, dịch vụ tương ứng.

Do đó, việc ngân hàng thông báo cho bên bán không phải là cung cấp thông tin cho “bên thứ ba không liên quan”, mà là trao đổi thông tin giữa các chủ thể cùng tham gia giao dịch hợp pháp.

V. VỀ HOA HỒNG GIỚI THIỆU KHÁCH HÀNG

1. Hoa hồng giới thiệu là quan hệ thương mại hợp pháp

Theo Điều 3 Luật Các tổ chức tín dụng 2024, tổ chức tín dụng được quyền:

“Hợp tác, thỏa thuận áp dụng tập quán thương mại, cơ chế hợp tác không trái pháp luật.”

Thông tin dùng để chi trả hoa hồng chỉ bao gồm:

Trạng thái giải ngân;
Giá trị giao dịch;
Điều kiện đạt hoa hồng.

Không thuộc dữ liệu cá nhân nhạy cảm theo Điều 2 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025.

2. Có căn cứ đồng thuận của khách hàng

Theo khoản 1 Điều 9 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, sự đồng ý có thể:

Thể hiện trong hợp đồng;
Hoặc thông qua hành vi xác lập giao dịch.

Khách hàng ký hợp đồng tín dụng, hợp đồng mua bán đồng nghĩa với:

Chấp thuận việc trao đổi thông tin cần thiết để thực hiện giao dịch.

VI. TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ CỦA NHÂN VIÊN NGÂN HÀNG

Theo khoản 1 Điều 13 Luật Các tổ chức tín dụng 2024, trách nhiệm bảo mật đặt ra đối với hành vi tiết lộ trái phép.

Trong trường hợp này, nhân viên ngân hàng:

Thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ;
Theo quy trình nghiệp vụ;
Không trục lợi cá nhân.

Không có căn cứ pháp lý để quy kết trách nhiệm cá nhân.

VII. KẾT LUẬN

Từ các phân tích và căn cứ điều luật cụ thể nêu trên, có đủ cơ sở pháp lý để khẳng định:

Việc trao đổi, báo cáo thông tin ba bên trong hoạt động giải ngân và hoa hồng:
- Không phải là hành vi tiết lộ dữ liệu cá nhân trái phép;
- Phù hợp Điều 19 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 .
Nhân viên ngân hàng:
- Không vi phạm Điều 13 Luật Các tổ chức tín dụng 2024;
- Không phải chịu trách nhiệm pháp lý cá nhân
Việc chi trả hoa hồng giới thiệu khách hàng:
- Là quan hệ thương mại hợp pháp;
- Không xâm phạm quyền riêng tư;
- Không cấu thành vi phạm pháp luật.

Một lần nữa, cảm ơn bạn đã tin tưởng Luật Rồng Vàng. Mọi thắc mắc, vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Rồng Vàng để có những giái đáp chi tiết hơn. Cảm ơn !

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

4. Tư vấn sửa đổi bổ sung văn bản khai nhận di sản đã chứng thực

Luật sư vui long cho tôi hỏi là văn bản thoả thuận phân chia di sản thừa kế đã chứng thực thì có thể sửa đổi, bổ sung hay huỷ bỏ không ? Cảm ơn luật sư.

Trước hết, Luật Rồng Vàng cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Với câu hỏi này, Luật Rồng Vàng xin phép trả lời bạn như sau :

I. Khái quát về thỏa thuận phân chia di sản

Trong thực tiễn công chứng và giải quyết tranh chấp thừa kế, văn bản thỏa thuận phân chia di sản là phương thức phổ biến nhằm thể hiện ý chí thống nhất của toàn bộ những người thừa kế về cách thức phân chia tài sản do người chết để lại.

Văn bản này được xác lập trên nguyên tắc:

Tự nguyện;
Bình đẳng;
Không trái pháp luật, đạo đức xã hội;
Tôn trọng ý chí của người để lại di sản (nếu có di chúc).

Về bản chất pháp lý, đây là một giao dịch dân sự theo quy định tại Điều 116 Bộ luật Dân sự 2015, đồng thời thuộc nhóm hợp đồng, giao dịch được chứng thực hoặc công chứng theo pháp luật về công chứng – chứng thực.

II. Các hình thức thỏa thuận phân chia di sản theo pháp luật

1. Thỏa thuận phân chia di sản theo di chúc

Căn cứ Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015, việc phân chia di sản theo di chúc được thực hiện theo các nguyên tắc:

Di sản được chia theo đúng ý chí của người lập di chúc;
Trường hợp di chúc không xác định rõ phần của từng người, thì những người thừa kế được chia đều hoặc tự thỏa thuận lại với nhau;
Nếu di sản được chỉ định chia theo hiện vật hoặc theo tỷ lệ giá trị thì việc xác định phần hưởng được căn cứ vào giá trị khối di sản tại thời điểm phân chia.

Như vậy, ngay cả khi có di chúc, pháp luật vẫn thừa nhận vai trò của thỏa thuận giữa các đồng thừa kế, và văn bản thỏa thuận phân chia di sản là cơ sở pháp lý quan trọng để xác lập quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản.

2. Thỏa thuận phân chia di sản theo pháp luật

Trường hợp người chết không để lại di chúc, việc phân chia di sản được thực hiện theo Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015, trong đó ghi nhận rõ:

Những người thừa kế cùng hàng có quyền:
- Yêu cầu chia bằng hiện vật;
- Hoặc thỏa thuận định giá hiện vật và thỏa thuận người nhận hiện vật;
Trường hợp không thỏa thuận được thì tài sản được bán để chia.

Đây chính là cơ sở pháp lý trực tiếp cho việc lập và chứng thực văn bản thỏa thuận phân chia di sản theo pháp luật.

III. Thỏa thuận phân chia di sản đã được chứng thực có được sửa đổi không?

Đây là vấn đề phát sinh rất thường xuyên trong thực tiễn, đặc biệt khi:

Có người thừa kế thay đổi ý chí;
Có người không còn khả năng tiếp tục thực hiện thỏa thuận;
Hoặc phát sinh yếu tố mới về tài sản, nhân thân.

1. Nguyên tắc chung về sửa đổi văn bản đã chứng thực

Căn cứ Điều 38 Nghị định 23/2015/NĐ-CP (vẫn còn hiệu lực và được áp dụng song song với Luật Công chứng 2024 đối với hoạt động chứng thực), pháp luật quy định rất rõ: “Việc sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ hợp đồng, giao dịch đã được chứng thực chỉ được thực hiện khi có sự thỏa thuận bằng văn bản của tất cả các bên tham gia.”

Đồng thời:

Việc sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ phải được thực hiện tại cơ quan đã chứng thực trước đó;
Riêng đối với di chúc thì có thể thực hiện tại bất kỳ cơ quan có thẩm quyền nào, nhưng phải thông báo cho cơ quan chứng thực ban đầu để ghi chú sổ sách.

Áp dụng nguyên tắc này, thỏa thuận phân chia di sản đã chứng thực hoàn toàn có thể được sửa đổi, nếu và chỉ nếu:

Tất cả các đồng thừa kế còn sống;
Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự;
Cùng thống nhất ý chí ký sửa đổi bằng văn bản.

2. Trường hợp không được sửa mà buộc phải hủy và lập lại

Theo hướng dẫn nghiệp vụ tại khoản 2 Điều 23 Thông tư 01/2020/TT-BTP, nếu việc sửa đổi liên quan đến tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, thì người yêu cầu chứng thực phải xuất trình đầy đủ giấy tờ pháp lý chứng minh quyền đối với tài sản.

Đặc biệt trong thực tiễn, nếu có một người thừa kế:

Đã chết;
Mất năng lực hành vi dân sự;
Hoặc không còn tồn tại về mặt pháp lý trong quan hệ thừa kế,

thì văn bản thỏa thuận phân chia di sản đã chứng thực không thể sửa đổi, mà chỉ có thể hủy bỏ để lập lại văn bản mới, phù hợp với tình trạng pháp lý hiện tại của các chủ thể.

Đây là điểm rất quan trọng trong nghiệp vụ công chứng, nhằm bảo đảm:

Tính xác thực của ý chí;
Tránh hợp thức hóa giao dịch trái pháp luật;
Ngăn ngừa tranh chấp thừa kế phát sinh về sau.

IV. Nhận định và khuyến nghị từ góc độ công chứng viên

Từ thực tiễn hành nghề, một số điểm mấu chốt:

Thỏa thuận phân chia di sản đã chứng thực không “bất biến”, nhưng cũng không thể tùy tiện sửa đổi;
Điều kiện tiên quyết để sửa đổi là sự thống nhất tuyệt đối của tất cả những người thừa kế;
Chỉ cần một người không còn đủ điều kiện pháp lý, thì bắt buộc phải hủy và lập văn bản mới;
Việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền chứng thực/công chứng ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế rủi ro pháp lý về sau.

MẪU 01

VĂN BẢN SỬA ĐỔI, BỔ SUNG THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

VĂN BẢN SỬA ĐỔI, BỔ SUNG THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ

Hôm nay, ngày … tháng … năm …, tại ………………………………………,
chúng tôi gồm có:

I. CÁC BÊN THAM GIA THỎA THUẬN

Ông/Bà: .................................................................
Sinh năm: …………………
CCCD/CMND số: ………………… cấp ngày ……… nơi cấp …………
Hộ khẩu thường trú: …………………………………………………
Ông/Bà: .................................................................
(Ghi đầy đủ thông tin tất cả những người thừa kế theo văn bản đã chứng thực)

(Sau đây gọi chung là “Các bên thừa kế”)

II. CĂN CỨ PHÁP LÝ

Căn cứ Bộ luật Dân sự năm 2015, đặc biệt các Điều 116, 385, 659, 660;
Căn cứ Luật Công chứng năm 2024;
Căn cứ Nghị định 23/2015/NĐ-CP về chứng thực hợp đồng, giao dịch (đối với trường hợp chứng thực);
Căn cứ Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế số ………, được chứng thực/công chứng ngày ……… tại ……………………;
Căn cứ sự tự nguyện, thống nhất ý chí của toàn bộ những người thừa kế.

III. NỘI DUNG SỬA ĐỔI, BỔ SUNG

Điều 1. Sửa đổi, bổ sung nội dung thỏa thuận

Các bên thống nhất sửa đổi/bổ sung nội dung của Văn bản thỏa thuận phân chia di sản đã được chứng thực/công chứng nêu trên như sau:

Nội dung được sửa đổi/bổ sung:
(Ghi rõ điều, khoản, nội dung cũ và nội dung mới thay thế)

Ví dụ:

“Sửa đổi Điều … của Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế đã được chứng thực ngày … như sau: ……………………………”

Các nội dung khác không được sửa đổi vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý và tiếp tục được các bên cam kết thực hiện.

Điều 2. Cam kết của các bên

Các bên xác nhận:
- Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định pháp luật;
- Việc sửa đổi, bổ sung này là hoàn toàn tự nguyện, không bị lừa dối, ép buộc;
- Di sản thừa kế không có tranh chấp, không bị kê biên, không bị hạn chế giao dịch.
Các bên cam kết:
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về toàn bộ nội dung đã khai và thỏa thuận;
- Thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ phát sinh từ văn bản này.

Điều 3. Hiệu lực

Văn bản này có hiệu lực kể từ ngày được công chứng/chứng thực hợp pháp.
Văn bản này là bộ phận không tách rời của Văn bản thỏa thuận phân chia di sản đã được công chứng/chứng thực trước đó.

CÁC BÊN THỪA KẾ KÝ, ĐIỂM CHỈ
(Ký và ghi rõ họ tên)

LỜI CHỨNG

(Của Công chứng viên / Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND có thẩm quyền)

MẪU 02

VĂN BẢN HỦY BỎ THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ

(Áp dụng khi không đủ điều kiện sửa đổi: có người chết, mất năng lực hành vi, thay đổi chủ thể…)

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

VĂN BẢN HỦY BỎ THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ

Hôm nay, ngày … tháng … năm …, tại ………………………………………,
chúng tôi gồm có:

(Thông tin các bên thừa kế – ghi đầy đủ như Mẫu 01)

I. CĂN CỨ HỦY BỎ

Căn cứ Bộ luật Dân sự 2015;
Căn cứ Luật Công chứng 2024;
Căn cứ Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế số ……… được công chứng/chứng thực ngày ………;
Căn cứ tình trạng pháp lý hiện tại của các bên thừa kế.

II. NỘI DUNG HỦY BỎ

Điều 1. Hủy bỏ văn bản

Các bên thống nhất hủy bỏ toàn bộ Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế số ………, được công chứng/chứng thực ngày ……… tại ………………….

Kể từ thời điểm văn bản hủy bỏ này có hiệu lực:

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản nêu trên không còn giá trị pháp lý;
Mọi quyền và nghĩa vụ phát sinh từ văn bản đó chấm dứt.

Điều 2. Cam kết

Việc hủy bỏ này được thực hiện hoàn toàn tự nguyện;
Không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản, thuế, hoặc trách nhiệm pháp lý;
Các bên tự chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu có phát sinh tranh chấp liên quan.

Điều 3. Hiệu lực

Văn bản này có hiệu lực kể từ ngày được công chứng/chứng thực hợp pháp.

CÁC BÊN KÝ, ĐIỂM CHỈ

LỜI CHỨNG

(Công chứng viên / Cơ quan chứng thực)

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

5. Tư vấn làm Căn cước công dân cho Người Việt Nam định cư ở nước ngoài

Tôi hiện đang sinh sống ở Mỹ. Trước đây tôi sinh sống ở Cần Thơ. Vừa rồi tôi về Việt Nam và đến nơi tôi đã từng ở trước khi đi nước ngoài thì UBND xã bảo thông tin của tôi không còn lưu nữa. Vậy luật sư cho hỏi Tôi phải làm sao để làm được thẻ căn cước?

Trong thực tiễn tư vấn pháp lý, Công ty Luật Rồng Vàng tiếp nhận rất nhiều trường hợp Việt kiều (đặc biệt là Việt kiều Mỹ) khi về Việt Nam làm thủ tục hành chính thì được UBND xã/phường trả lời:

“Thông tin cư trú trước đây không còn lưu trong hệ thống.”

Từ đó phát sinh tâm lý lo lắng:

Không còn hộ khẩu thì có làm được thẻ Căn cước không?
Có phải xin xác nhận lại từ địa phương cũ?
Trường hợp đã nhập quốc tịch nước ngoài thì xử lý thế nào?

Để trả lời chính xác câu hỏi của bạn, Luật Rồng Vàng chia làm 02 trường hợp sau.

I. TRƯỜNG HỢP 1: VIỆT KIỀU VẪN CÒN QUỐC TỊCH VIỆT NAM

1. Nguyên tắc pháp lý

Chỉ cần còn quốc tịch Việt Nam thì đương nhiên là công dân Việt Nam và có quyền được cấp thẻ Căn cước, không phụ thuộc vào tình trạng cư trú.

Điều 19 Luật Căn cước năm 2023:

“Công dân Việt Nam được cấp thẻ căn cước khi có yêu cầu.”

Luật không đặt điều kiện phải có hộ khẩu hay đăng ký thường trú.

2. Vì sao nhiều Việt kiều bị “mất dữ liệu cư trú”?

Theo pháp luật cư trú hiện hành, công dân ra nước ngoài định cư có thể bị xóa đăng ký thường trú.

Điểm d khoản 1 Điều 24 Luật Cư trú 2020:

“Công dân bị xóa đăng ký thường trú khi ra nước ngoài để định cư.”

Việc xóa thường trú này:

Chỉ mang tính quản lý hành chính;
Không làm mất quốc tịch Việt Nam;
Không làm mất quyền được cấp thẻ Căn cước.

3. Trách nhiệm của cơ quan Công an

Khi dữ liệu dân cư bị thiếu hoặc chưa đầy đủ, công an có nghĩa vụ xác lập lại, điều này có nghĩa là công an có nghĩa vụ xác minh – khôi phục – cập nhật, không được từ chối.

Khoản 4 Điều 15 Luật Căn cước 2023:

“Trường hợp thông tin của công dân chưa có hoặc chưa đầy đủ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thì cơ quan quản lý căn cước có trách nhiệm xác minh, thu thập, cập nhật.”

Khoản 2 Điều 27 Luật Căn cước 2023:

“Cơ quan quản lý căn cước có trách nhiệm thu thập, cập nhật, điều chỉnh thông tin căn cước của công dân vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.”

4. Nơi nộp hồ sơ (sau sáp nhập)

BƯỚC 1: XÁC ĐỊNH CƠ QUAN GIẢI QUYẾT ĐÚNG

Hiện nay, hồ sơ của Việt kiều chỉ nộp tại Phòng PC 06 công an Tỉnh/ TP.

BƯỚC 2: HỒ SƠ CẦN CHUẨN BỊ

Giấy khai sinh (bản chính hoặc bản sao trích lục);
CMND/CCCD cũ (nếu còn);
Hộ chiếu Việt Nam (kể cả đã hết hạn);
Giấy tờ chứng minh từng cư trú tại Cần Thơ (nếu có):
- Sổ hộ khẩu cũ;
- Giấy tờ đất, học bạ, hồ sơ quân đội, giấy tờ hành chính cũ;
Hộ chiếu Mỹ / thẻ thường trú Mỹ (để giải trình lý do cư trú nước ngoài – không phải điều kiện bắt buộc).

BƯỚC 3: THỰC HIỆN “XÁC LẬP LẠI THÔNG TIN NHÂN THÂN”

Đây là bước then chốt. Căn cứ pháp lý:

Khoản 4 Điều 15 Luật Căn cước 2023:

“Trường hợp thông tin của công dân chưa có hoặc chưa đầy đủ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thì cơ quan quản lý căn cước thực hiện xác minh, thu thập, cập nhật theo quy định.”. Như vậy, Công an bắt buộc phải xác minh thông tin gốc từ:

Hồ sơ lưu trữ ngành Công an;
Hồ sơ hộ tịch;
Cơ sở dữ liệu quốc gia.

BƯỚC 4: LẤY SINH TRẮC & CẤP THẺ CĂN CƯỚC

Sau khi xác lập dữ liệu:

Lấy vân tay – ảnh – mống mắt (nếu áp dụng);
Cấp thẻ Căn cước gắn chip;
Thời hạn giải quyết: không quá 07 ngày làm việc (theo Điều 30 Luật Căn cước 2023).

TRƯỜNG HỢP CÔNG AN TỪ CHỐI HOẶC ĐÙN ĐẨY?

Có quyền khiếu nại hoặc kiến nghị bằng văn bản.căn cứ theo Điều 7 Luật Căn cước 2023: “Công dân có quyền yêu cầu cơ quan quản lý căn cước bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.”

ĐƠN YÊU CẦU XÁC LẬP LẠI THÔNG TIN NHÂN THÂN

(Văn bản quan trọng nhất – bắt buộc có)

MẪU 01 – ĐƠN YÊU CẦU

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
—————————

ĐƠN YÊU CẦU XÁC LẬP LẠI THÔNG TIN NHÂN THÂN
TRONG CƠ SỞ DỮ LIỆU QUỐC GIA VỀ DÂN CƯ
VÀ CẤP THẺ CĂN CƯỚC

Kính gửi: Công an ………………………………………

Tôi tên là: …………………………………………………………………
Ngày, tháng, năm sinh: …………………………………………………
Nơi sinh: ……………………………………………………………………
Quốc tịch: Việt Nam
Số CMND/CCCD (nếu có): …………………………… cấp ngày ………
Hộ chiếu Việt Nam số: ………………………… cấp ngày ………………

Trước đây, tôi đăng ký thường trú tại: ………………………………
(Số nhà, ấp/khu vực, xã/phường, quận/huyện, tỉnh Cần Thơ)

Từ năm …………, tôi ra nước ngoài sinh sống/định cư tại Hoa Kỳ.
Khi trở về Việt Nam liên hệ làm thủ tục hành chính, tôi được UBND xã thông báo thông tin cư trú của tôi không còn được lưu giữ.

Nay tôi làm đơn này kính đề nghị Quý Cơ quan:

Thực hiện xác minh, xác lập lại thông tin nhân thân của tôi trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo quy định pháp luật;
Cấp thẻ Căn cước cho tôi theo Luật Căn cước năm 2023.

Căn cứ pháp lý:

Khoản 4 Điều 15 Luật Căn cước 2023;
Điều 19 và Điều 27 Luật Căn cước 2023.

Tôi cam kết các thông tin kê khai trên là đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Kính mong Quý Cơ quan xem xét, giải quyết theo đúng quy định.

………, ngày …… tháng …… năm ……

Người làm đơn
(Ký, ghi rõ họ tên)

BẢN TRÌNH BÀY QUÁ TRÌNH CƯ TRÚ – ĐỊNH CƯ NƯỚC NGOÀI

MẪU 02 – BẢN TƯỜNG TRÌNH

BẢN TRÌNH BÀY QUÁ TRÌNH CƯ TRÚ

Tôi là: ………………………………………………………………………

Tôi xin trình bày quá trình cư trú của mình như sau:

Sinh ra và đăng ký hộ khẩu thường trú tại: …………………………
Sinh sống ổn định tại địa phương đến năm: …………………………
Năm …………, tôi xuất cảnh hợp pháp sang Hoa Kỳ để học tập/làm việc/định cư.
Trong thời gian cư trú tại nước ngoài, tôi không thực hiện đăng ký thường trú tại Việt Nam, do đó có thể đã bị xóa đăng ký thường trú theo Điều 24 Luật Cư trú 2020.
Hiện nay tôi vẫn mang quốc tịch Việt Nam, chưa từng làm thủ tục thôi quốc tịch.

Nay tôi kính đề nghị Cơ quan Công an xác lập lại thông tin nhân thân cho tôi theo đúng quy định pháp luật.

………, ngày …… tháng …… năm ……

Người trình bày
(Ký, ghi rõ họ tên)

BẢN CAM KẾT QUỐC TỊCH VIỆT NAM

MẪU 03 – CAM KẾT

BẢN CAM KẾT

Tôi tên là: ………………………………………………………………

Tôi cam kết:

Tôi hiện nay vẫn mang quốc tịch Việt Nam;
Chưa từng nộp hồ sơ xin thôi quốc tịch Việt Nam;
Chưa từng có quyết định cho thôi quốc tịch của cơ quan có thẩm quyền.

Cam kết này được lập để phục vụ thủ tục xác lập lại thông tin căn cước và cấp thẻ Căn cước.

………, ngày …… tháng …… năm ……

Người cam kết
(Ký, ghi rõ họ tên)

Kết luận Trường hợp 1

Còn quốc tịch Việt Nam → bắt buộc được cấp thẻ Căn cước
Không còn hộ khẩu → không phải lý do từ chối
Công an phải xác minh và cấp theo luật

II. TRƯỜNG HỢP 2: VIỆT KIỀU KHÔNG CÒN QUỐC TỊCH VIỆT NAM

1. Khi nào bị coi là không còn quốc tịch Việt Nam?

Căn cứ: Luật Quốc tịch Việt Nam (văn bản hợp nhất), một người không còn quốc tịch Việt Nam khi:

Đã được Chủ tịch nước cho thôi quốc tịch Việt Nam;
Hoặc đã bị tước quốc tịch Việt Nam theo quyết định có hiệu lực.

2. Hệ quả pháp lý

Người không còn quốc tịch Việt Nam:

Không được cấp thẻ Căn cước;
Không được xác lập dữ liệu dân cư;
Chỉ được cư trú tại Việt Nam với tư cách người nước ngoài.

Căn cứ theo Điều 19 Luật Căn cước 2023 chỉ áp dụng cho công dân Việt Nam.

3. Hướng xử lý duy nhất

Xin trở lại quốc tịch Việt Nam.

Điều 23 Luật Quốc tịch Việt Nam cho phép người đã thôi quốc tịch được xin trở lại quốc tịch Việt Nam nếu đủ điều kiện và được Chủ tịch nước cho phép.

Sau khi được trở lại quốc tịch Việt Nam, người đó mới:

Được xác lập dữ liệu dân cư;
Được cấp thẻ Căn cước theo Luật Căn cước 2023.

BẢN CAM KẾT QUỐC TỊCH VIỆT NAM

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
—————————

BẢN CAM KẾT QUỐC TỊCH VIỆT NAM

Kính gửi:
CÔNG AN TỈNH/THÀNH PHỐ ……………………………
(Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội – PC06)

Tôi tên là: ........................................................................................................
Ngày, tháng, năm sinh: ..................................................................................
Nơi sinh: ..........................................................................................................
Giấy khai sinh số: .................................... do ........................................ cấp
Số CMND/CCCD (nếu có): .................................... cấp ngày .....................
Hộ chiếu Việt Nam số: .................................... cấp ngày ..........................
Nơi cư trú trước khi ra nước ngoài: ................................................................
Hiện đang sinh sống tại: .................................................................................

Nay tôi làm Bản cam kết quốc tịch Việt Nam này để phục vụ thủ tục xác lập lại thông tin nhân thân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cấp thẻ Căn cước, xin cam kết những nội dung sau:

1. Về quốc tịch

Tôi khẳng định:

Tôi hiện nay vẫn mang quốc tịch Việt Nam theo quy định của pháp luật Việt Nam;
Tôi chưa từng nộp hồ sơ xin thôi quốc tịch Việt Nam;
Tôi chưa từng nhận được bất kỳ quyết định nào của cơ quan có thẩm quyền về việc cho thôi hoặc tước quốc tịch Việt Nam.

2. Về tình trạng cư trú

Việc tôi ra nước ngoài sinh sống/định cư là hợp pháp;
Trường hợp tôi bị xóa đăng ký thường trú tại Việt Nam (nếu có) là theo quy định của Luật Cư trú, không làm thay đổi quốc tịch Việt Nam của tôi.

3. Cam kết trách nhiệm

Tôi cam kết những nội dung nêu trên là đúng sự thật.
Nếu có nội dung nào khai báo không đúng, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Bản cam kết này được lập để nộp cho Cơ quan Công an có thẩm quyền làm căn cứ giải quyết hồ sơ theo Luật Căn cước năm 2023.

………, ngày …… tháng …… năm ……

NGƯỜI CAM KẾT
(Ký, ghi rõ họ tên)

III. KẾT LUẬN CHUNG

Quốc tịch là yếu tố quyết định – không phải hộ khẩu
Việt kiều cần xác định rõ mình còn hay đã mất quốc tịch Việt Nam để xử lý đúng hướng

Nếu bạn là Việt kiều đang gặp vướng mắc về căn cước, quốc tịch, cư trú, hãy liên hệ Luật Rồng Vàng để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết hơn.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

6. Tư vấn thủ tục ghi nhận cha dượng là cha hợp pháp trong giấy khai sinh của con

Tư vấn thủ tục ghi nhận cha dượng là cha hợp pháp trong giấy khai sinh của con

Bạn trai bỏ tôi khi biết tin có thai. Tôi vẫn quyết định sinh con và khai sinh cho con theo họ mẹ, không có tên cha, giờ con tôi đã 5 tuổi. Hiện tại tôi quen và vừa lấy một anh đồng nghiệp làm chồng. Chồng hiện tại xem con riêng của tôi như con ruột và muốn đăng ký lại khai sinh và đăng ký thường trú theo họ của anh cho bé. Vậy bây giờ vợ chồng tôi phải làm thế nào ? Luật sư vui lòng hướng dẫn giúp ! Cảm ơn luật sư.

Trước hết, Luật Rồng Vàng cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Với câu hỏi này, Luật Rồng Vàng xin phép trả lời bạn như sau :

1. Bối cảnh vụ việc

Khách hàng sinh con ngoài giá thú, giấy khai sinh của con mang họ mẹ, để trống phần tên cha. Nay người mẹ đã kết hôn hợp pháp, người chồng hiện tại yêu thương và mong muốn nhận cháu bé làm con, đồng thời muốn đổi họ bé theo họ cha và đăng ký thường trú cùng gia đình.

Vấn đề đặt ra: Cần thực hiện thủ tục pháp lý nào để bổ sung tên cha, đổi họ và đăng ký thường trú cho cháu bé theo quy định mới nhất?

2. Căn cứ pháp lý hiện hành

2.1. Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 – VBHN 2025

Quy định về xác định cha, mẹ, con; quyền, nghĩa vụ cha mẹ – con; thừa nhận con.

2.2. Luật Cư trú – VBHN 2025

Quy định về nơi cư trú, đăng ký thường trú, đặc biệt Điều 12 về nơi cư trú của người chưa thành niên.

2.3. Nghị định 07/2025/NĐ-CP

Sửa đổi, bổ sung quy định về giấy tờ hộ tịch, hồ sơ, thẩm quyền trong việc đăng ký nhận cha – con.

2.4. Luật Hộ tịch 2014 và Nghị định 123/2015/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi NĐ 07/2025/NĐ-CP)

3. Phân tích pháp lý

3.1. Đây không phải thủ tục “đăng ký lại khai sinh”

Theo Luật Hộ tịch, đăng ký lại khai sinh chỉ áp dụng khi mất bản chính hoặc đăng ký sai thẩm quyền. Hiện cháu bé có giấy khai sinh hợp pháp, chỉ thiếu thông tin cha. Do đó, phải thực hiện thủ tục “nhận cha, con” theo Điều 25 Luật Hộ tịch.

Nghị định 07/2025/NĐ-CP cũng khẳng định hồ sơ nhận cha – con là căn cứ duy nhất để bổ sung hộ tịch.

Sau khi được chấp nhận, cơ quan hộ tịch cập nhật lại Giấy khai sinh, ghi tên người cha và cho phép đổi họ theo yêu cầu.

3.2. Điều kiện pháp lý để người chồng hiện tại nhận con riêng của vợ

Theo Luật Hôn nhân & Gia đình – VBHN 2025, việc xác định cha – con ngoài giá thú được dựa trên:

Sự tự nguyện nhận con của người cha;
Sự đồng ý của người mẹ;
Chứng cứ hoặc cam kết về quan hệ cha – con.

Không có tranh chấp thì UBND xã thường không yêu cầu xét nghiệm ADN, phù hợp với Điều 14 Nghị định 123 sau khi đã được sửa đổi bởi NĐ 07/2025: “Người yêu cầu nộp giấy tờ chứng minh quan hệ cha – con; trường hợp không có thì nộp văn bản cam kết và chịu trách nhiệm.”

3.3. Quyền của trẻ sau khi việc nhận cha – con được đăng ký

Theo Luật HN&GĐ và BLDS:

Con có quyền mang họ cha (Điều 26, 27 BLDS).
Được bảo đảm quyền thừa kế, nuôi dưỡng, chăm sóc.
Theo Điều 12 Luật Cư trú – VBHN 2025: “Nơi cư trú của người chưa thành niên là nơi cư trú của cha hoặc mẹ mà người chưa thành niên thường xuyên chung sống.”

Sau khi khai sinh được bổ sung tên cha, trẻ được nhập hộ khẩu theo cha hoặc mẹ tùy gia đình lựa chọn.

4. Thủ tục cụ thể cần thực hiện

4.1. Hồ sơ đăng ký nhận cha – con (đã cập nhật theo NĐ 07/2025/NĐ-CP)

Theo Điều 14 Nghị định 123 (sửa đổi bởi NĐ 07/2025) gồm có:

Tờ khai đăng ký nhận cha – con (theo mẫu hộ tịch mới).
Giấy khai sinh bản chính của con.
CCCD của cha, mẹ.
Sổ hộ khẩu hoặc tài liệu chứng minh chỗ ở (theo Luật Cư trú mới).
Giấy tờ chứng minh quan hệ cha – con, gồm:
- Kết quả ADN (nếu có), hoặc
- Văn bản cam kết của hai vợ chồng xác nhận quan hệ cha – con (được NĐ 07/2025 cho phép sử dụng trong trường hợp không có tranh chấp).

4.2. Nơi nộp hồ sơ

Theo Điều 25 Luật Hộ tịch: UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ.

Luật Cư trú VBHN 2025 (Điều 8, Điều 12) cho phép khai thác thông tin cư trú trên dữ liệu điện tử,

4.3. Trình tự xử lý hồ sơ

Nghị định 07/2025 quy định rõ thời hạn xử lý: “Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, UBND cấp xã giải quyết việc đăng ký nhận cha – con; trường hợp cần xác minh có thể kéo dài nhưng không quá 05 ngày.”

Sau khi được chấp thuận:

UBND bổ sung thông tin cha vào Sổ hộ tịch;
Cấp lại giấy khai sinh có tên cha;
Cho phép đổi họ theo họ cha (nếu cha mẹ yêu cầu).

5. Thủ tục đổi họ cho con theo họ cha

Điều 27 BLDS 2015 & Luật HN&GĐ VBHN 2025 quy định:

Trẻ có quyền đổi họ từ họ mẹ sang họ cha khi cha được xác định.

Thủ tục này có thể thực hiện đồng thời trong cùng hồ sơ nhận cha – con.

6. Thủ tục đăng ký thường trú cho con theo họ và hộ khẩu cha

Căn cứ Điều 12 Luật Cư trú VBHN 2025: “Nơi cư trú của người chưa thành niên là nơi cư trú của cha hoặc mẹ mà trẻ thường xuyên sống chung”.

Hồ sơ bao gồm:

Tờ khai thay đổi thông tin cư trú;
Giấy khai sinh mới (đã ghi tên cha);
Tài liệu chứng minh chỗ ở hợp pháp của cha;
Sự đồng ý của chủ hộ (nếu nhà thuê).

Công an cấp xã cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu cư trú điện tử, không còn sổ hộ khẩu giấy.

7. Lời khuyên pháp lý

Nên chuẩn bị văn bản cam kết quan hệ cha – con để tránh phải xét nghiệm ADN nếu không cần thiết.
Lưu giữ toàn bộ hồ sơ để thuận lợi cho nhập học, hộ khẩu, bảo hiểm xã hội.
Việc nhận cha – con và đổi họ sớm tạo sự ổn định tâm lý, pháp lý và quyền thừa kế cho trẻ.

8. Kết luận

Vợ chồng bạn sẽ thực hiện theo quy trình:

(1) Đăng ký nhận cha – con tại UBND cấp xã → (2) Bổ sung tên cha vào giấy khai sinh → (3) Đổi họ theo họ cha (nếu muốn) → (4) Đăng ký thường trú cho bé theo cha.

Tất cả bước trên đã được cập nhật đúng theo Luật Cư trú 2025, Luật HN&GĐ 2025, và Nghị định 07/2025/NĐ-CP.

9. Các biểu mẫu

MẪU SỐ 01 – VĂN BẢN CAM KẾT XÁC NHẬN QUAN HỆ CHA – CON

(Dùng khi cha – mẹ không nộp ADN; căn cứ NĐ 07/2025/NĐ-CP cho phép cam kết nếu không có tranh chấp)

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

VĂN BẢN CAM KẾT XÁC NHẬN QUAN HỆ CHA – CON
(Kèm hồ sơ đăng ký nhận cha, con)

Kính gửi: Ủy ban nhân dân xã/phường ……………………………………

1. Người cam kết (người cha):

Họ và tên: ................................................................................................................
Ngày, tháng, năm sinh: .........................................................................................
Số CCCD: ........................................... Cấp ngày: ........../........./....................
Nơi cư trú: ..............................................................................................................

2. Người đồng cam kết (người mẹ):

Họ và tên: ................................................................................................................
Ngày, tháng, năm sinh: .........................................................................................
Số CCCD: ........................................... Cấp ngày: ........../........./....................
Nơi cư trú: ..............................................................................................................

3. Nội dung cam kết:
Chúng tôi cùng xác nhận:

Cháu: (họ tên trẻ) ................................................................................................
Sinh ngày: ........../........./.....................
Giới tính: ................................................................................................................
Giấy khai sinh số: ………………… do UBND ………………… cấp ngày ………
→ Là con ruột của ông ………………… và bà …………………

Hai bên hoàn toàn tự nguyện, không bị ép buộc, không có tranh chấp với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào.

Chúng tôi chịu trách nhiệm trước pháp luật về toàn bộ nội dung cam kết này theo quy định của Luật Hộ tịch và Nghị định 07/2025/NĐ-CP.

………, ngày …… tháng …… năm 20……
Người cha Người mẹ
(Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên)

MẪU SỐ 02 – ĐƠN ĐỀ NGHỊ THAY ĐỔI HỌ CHO CON (ĐỔI THEO HỌ CHA)

(Căn cứ Điều 27 BLDS 2015 và Điều 7, 26 Luật Hộ tịch)

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐƠN ĐỀ NGHỊ THAY ĐỔI HỌ CHO CON

Kính gửi: Ủy ban nhân dân xã/phường ………………………………………………

1. Người đề nghị:

Họ và tên: ................................................................................................................
Ngày, tháng, năm sinh: ..........................................................................................
Số CCCD: ............................................ Cấp ngày: ........../........./....................
Quan hệ với trẻ: ......................................................................................................
Nơi cư trú: ..............................................................................................................

2. Đề nghị thay đổi họ cho trẻ:

Họ và tên hiện tại: ...................................................................................................
Họ và tên đề nghị thay đổi: ....................................................................................
Lý do:
- Cha mẹ đã hoàn tất thủ tục nhận cha – con theo quy định.
- Hai bên thống nhất để con mang họ cha theo Điều 27 BLDS 2015.

3. Thông tin của trẻ:

Họ và tên: ................................................................................................................
Ngày, tháng, năm sinh: ..........................................................................................
Giấy khai sinh số: ………………… do UBND ………………… cấp ngày ……....

4. Cam kết:
Tôi cam kết thông tin trên là đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã kê khai.

………, ngày …… tháng …… năm 20……
Người làm đơn
(Ký, ghi rõ họ tên)

MẪU SỐ 03 – TỜ KHAI ĐĂNG KÝ THƯỜNG TRÚ CHO TRẺ

(Theo Luật Cư trú 2025 và mẫu chuẩn trong CSDL cư trú)

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

TỜ KHAI ĐĂNG KÝ THƯỜNG TRÚ CHO TRẺ EM
(Áp dụng cho người chưa thành niên theo Điều 12 Luật Cư trú VBHN 2025)

Kính gửi: Công an xã/phường …………………………………………………

1. Người khai (cha hoặc mẹ):

Họ và tên: ...............................................................................................................
Ngày, tháng, năm sinh: .........................................................................................
CCCD số: ................................................. Cấp ngày ……/……/………………
Nơi thường trú: .......................................................................................................

2. Thông tin của trẻ đăng ký thường trú:

Họ và tên: ...............................................................................................................
Ngày, tháng, năm sinh: .........................................................................................
Giới tính: ................................................................................................................
Giấy khai sinh số: ……………………… cấp ngày ……/……/………………
Nơi cư trú hiện nay: ..............................................................................................

3. Đề nghị đăng ký thường trú tại:

Địa chỉ: ....................................................................................................................
Quan hệ với chủ hộ: ..............................................................................................
Người đồng ý cho nhập khẩu (nếu có):
- Họ và tên: ………………………………………………
- CCCD số: ………………………………………………
- Xác nhận đồng ý cho cháu đăng ký thường trú vào địa chỉ trên.

4. Lý do đăng ký thường trú:

Trẻ đã có giấy khai sinh mới có tên cha.
Cha/mẹ là người trực tiếp nuôi dưỡng.
Việc đăng ký thường trú phù hợp Điều 12 Luật Cư trú VBHN 2025.

5. Cam kết:
Tôi cam kết thông tin khai trên là đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật.

………, ngày …… tháng …… năm 20……
Người khai
(Ký, ghi rõ họ tên)

Một lần nữa, cảm ơn bạn đã tin tưởng. Mọi thắc mắc vui long liên hệ trực tiếp Luật Rồng Vàng đả có những giải đáp rõ và chi tiết hơn. Xin cảm ơn !

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

7. Tư vấn thừa kế di sản của con riêng

Tư vấn thừa kế di sản của con riêng

Luật sư cho Tôi hỏi là tôi cùng chồng nuôi dưỡng con riêng của chồng từ khi cháu 3 tuổi đến khi cháu trưởng thành. Vậy cho tôi hỏi trường hợp chẳng may cháu qua đời, thì tài sản của cháu có được chia cho cha ruột hay không?

Trước hết, chân thành cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Với câu hỏi của bạn, Luật Rồng Vàng xin phép trả lời như sau :

I. Căn cứ pháp lý áp dụng

Bộ luật Dân sự 2015 – Chương XXII về thừa kế
Luật Nuôi con nuôi 2010
Các điều luật trọng tâm:
1. Điều 651 BLDS: Hàng thừa kế
2. Điều 621 BLDS: Người không được quyền hưởng di sản
3. Điều 653 BLDS: Quyền thừa kế giữa cha mẹ nuôi – con nuôi
Các quy định về quan hệ cha mẹ – con, bao gồm cha mẹ đẻ và cha mẹ nuôi.

II. Phân tích pháp lý chi tiết

1. Xác định quan hệ thừa kế giữa cha ruột và con

Theo Điều 613 BLDS 2015: “Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế.” Quan hệ thừa kế chỉ tồn tại nếu có quan hệ huyết thống, hôn nhân, hoặc nuôi dưỡng hợp pháp.

Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 – Hàng thừa kế thứ nhất, quy định:

“Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng; cha đẻ, mẹ đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi; con đẻ, con nuôi của người chết.”

Như vậy, cha ruột đương nhiên thuộc hàng thừa kế thứ nhất, không phụ thuộc vào việc người cha có nuôi dưỡng hay chăm sóc con hay không.

2. Việc nuôi dưỡng trẻ từ nhỏ có làm phát sinh quyền thừa kế không?

Theo Điều 653 BLDS 2015: “Con nuôi và cha mẹ nuôi được thừa kế di sản của nhau như con đẻ và cha mẹ đẻ.”

Tuy nhiên, điều kiện để được coi là cha mẹ nuôi hợp pháp là phải có quyết định công nhận việc nuôi con nuôi theo Luật Nuôi con nuôi 2010.

Nếu chỉ nuôi dưỡng thực tế nhưng không làm thủ tục nhận con nuôi, thì pháp luật không xác lập quan hệ thừa kế giữa bạn và cháu. Khi đó, bạn sẽ không thuộc hàng thừa kế của cháu, và ngược lại cháu cũng không thừa kế từ bạn.

3. Cha ruột có được hưởng di sản của con trong mọi trường hợp không?

Theo luật định:

Quan hệ giữa cha ruột – con ruột là quan hệ huyết thống.
Cho dù người cha không nuôi, không chăm sóc, thậm chí bỏ mặc con, thì quyền thừa kế không bị mất, trừ trường hợp loại trừ quy định tại Điều 621 BLDS 2015.

Trường hợp cha ruột không được nhận di sản theo Điều 621 BLDS 2015

Người không được quyền hưởng di sản nếu:
a) Bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, hành vi ngược đãi nghiêm trọng đối với người để lại di sản;
b) Vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản;
c) Lợi dụng người để lại di sản;
d) Bị kết án về tội cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác.

Như vậy, nếu cha ruột bị chứng minh là vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng, hoặc ngược đãi, bỏ mặc cháu trong thời gian dài, gia đình có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố người cha không được quyền hưởng di sản.

4. Tài sản của con riêng chia như thế nào nếu không có di chúc?

Áp dụng Điều 651 BLDS 2015:

Hàng thừa kế thứ nhất gồm:

Cha ruột
Mẹ ruột
Vợ hoặc chồng của người chết
Con của người chết (nếu có)
Cha mẹ nuôi (nếu có thủ tục hợp pháp)
1. MẪU ĐƠN YÊU CẦU TÒA ÁN

Như vậy, cha ruột mặc nhiên được hưởng phần di sản bằng các đồng thừa kế khác trong cùng hàng thừa kế.

III. Ví dụ minh hoạ

Giả sử cháu A (con riêng của chồng ) qua đời, không để lại di chúc. Tài sản là một căn nhà trị giá ước tính theo thị trường khoảng 10 tỷ đồng.

Hàng thừa kế thứ nhất gồm:

Cha ruột
Mẹ ruột
Vợ/chồng (nếu cháu có gia đình)
Con ruột (nếu có)

Giả sử cháu A chưa lập gia đình, không có con → chỉ còn cha và mẹ là đồng thừa kế → Cha ruột vẫn hưởng 50% giá trị tài sản, trừ khi có căn cứ loại trừ theo Điều 621 BLDS.

IV. Kết luận

✔ Nếu bạn không làm thủ tục nhận nuôi con nuôi theo Luật Nuôi con nuôi, bạn sẽ KHÔNG phải là người thừa kế của cháu.

✔ Cha ruột của cháu thuộc hàng thừa kế thứ nhất và ĐƯƠNG NHIÊN được hưởng phần di sản của con nếu con mất (trừ các trường hợp bị tước quyền hưởng di sản theo Điều 621 BLDS215).

✔ Việc bạn trực tiếp nuôi dưỡng cháu từ nhỏ đến lớn không làm phát sinh quyền thừa kế theo pháp luật.

✔ Gia đình có thể yêu cầu Tòa án LOẠI cha ruột khỏi hàng thừa kế nếu chứng minh được cha ruột “vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng” theo Điều 621 BLDS 2015.

V. Gợi ý chiến lược

1. Nếu muốn di sản không rơi vào tay cha ruột → Người con nên lập DI CHÚC

Cháu có thể để lại toàn bộ tài sản cho người nào cháu mong muốn (ví dụ: người đã chăm sóc cháu).

2. Nếu người con đã mất và không có di chúc

Có thể xem xét căn cứ loại cha ruột khỏi thừa kế theo Điều 621 nếu chứng minh được:

Bỏ mặc con,
Không cấp dưỡng dù có nghĩa vụ,
Không thăm nom nhiều năm,
Có hành vi ngược đãi.

VI. MẪU ĐƠN

KHÔNG CÔNG NHẬN QUYỀN HƯỞNG DI SẢN CỦA CHA RUỘT**
(Theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015)

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
———————————

ĐƠN YÊU CẦU
V/v: Không công nhận quyền hưởng di sản theo pháp luật

Kính gửi: Tòa án nhân dân ………………………………………

Người làm đơn:

Họ và tên: ...............................................................
Ngày, tháng, năm sinh: .............................................
CMND/CCCD số: .......................................................
Địa chỉ: .....................................................................
Số điện thoại: .........................................................

Là: Người thừa kế theo pháp luật của ông/bà ……………… (người để lại di sản).

I. Thông tin về người để lại di sản

Họ tên: .......................................................................
Ngày mất: ....................................................................
Nơi cư trú trước khi chết: ............................................
Tài sản để lại: ............................................................

II. Người bị yêu cầu không công nhận quyền hưởng di sản

Họ tên: .......................................................................
Năm sinh: .....................................................................
Quan hệ với người chết: Cha ruột

III. Lý do yêu cầu Tòa án không công nhận quyền hưởng di sản

Căn cứ Điểm b khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, người bị yêu cầu không được quyền hưởng di sản nếu “vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản”.

Tôi xin trình bày:

Ông ……………… là cha ruột nhưng không thực hiện bất kỳ nghĩa vụ nào trong việc nuôi dưỡng con, bỏ mặc con từ nhỏ đến khi trưởng thành.
Không cấp dưỡng, không chăm sóc, không thăm nom, không thực hiện trách nhiệm theo Luật Hôn nhân và Gia đình.
Việc bỏ mặc nói trên gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, sức khỏe, sự phát triển của người chết.

Gia đình chúng tôi có các chứng cứ kèm theo:

Lời khai nhân chứng
Giấy xác nhận của địa phương
Tài liệu chứng minh người nuôi dưỡng thực tế
Các chứng cứ khác…

Căn cứ khoản 1 Điều 621 BLDS, chúng tôi kính đề nghị Tòa án tuyên ông ………… không có quyền hưởng phần di sản của người chết.

IV. Yêu cầu Tòa án

Xem xét hồ sơ, mở phiên họp/phiên tòa theo luật định.
Ra quyết định không công nhận quyền hưởng di sản của ông …………
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các thừa kế còn lại.
1. MẪU DI CHÚC HỢP PHÁP

Tôi xin cam đoan những điều trình bày là đúng sự thật.

…, ngày … tháng … năm …
Người làm đơn
(Ký và ghi rõ họ tên)

(Dùng cho trường hợp khách hàng muốn tránh tranh chấp về sau)

DI CHÚC

Hôm nay, ngày … tháng … năm … tại ………………………………………,
Tôi là:

Họ và tên: .......................................................................
Sinh ngày: ........................................................................
CMND/CCCD số: ...............................................................
Địa chỉ: .............................................................................

Tôi lập di chúc này để định đoạt tài sản của mình sau khi chết.

I. Tài sản thuộc quyền sở hữu của tôi

( liệt kê đầy đủ: nhà đất, tài khoản ngân hàng, xe, tài sản có giá trị… )

II. Người được chỉ định nhận di sản

Họ tên: ...........................................................................
Quan hệ: .........................................................................
Tỷ lệ hưởng: .....................................................................

Tôi tuyên bố không để lại bất kỳ phần di sản nào cho những người sau đây:
(ghi rõ tên người mà người lập di chúc muốn loại trừ)

III. Cam đoan

Tôi lập di chúc trong trạng thái tỉnh táo, minh mẫn, không bị ép buộc.
Di chúc này có hiệu lực kể từ thời điểm tôi qua đời.

…, ngày … tháng … năm …
Người lập di chúc
(Ký và ghi rõ họ tên)

Trên đây là toàn bộ tư vấn của Luật Rồng Vàng.

Một lần nữa cảm ơn bạn đã tin tưởng đặt câu hỏi đến Luật Rồng Vàng. Mọi thắc mắc, vui long liên hệ với chúng tôi để có những giải đáp chi tiết hơn. Cảm ơn !

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

8. Tư vấn phân chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất khai hoang chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Luật sư cho hỏi là Cha mẹ em đã mất không để lại di chúc. Tài sản để lại là mảnh đất vườn 9000 m2, trên mạnh đất có căn nhà cấp 4 mà 3 chị em em đang ở. Đất được cha mẹ em khai hoang từ năm 1986 và chưa có sổ đỏ. Vậy cho em hỏi là đất chưa có sổ đỏ thì có thể chia thừa kế đều cho 3 chị em mỗi người 3000 m2 đất hay không? Và nếu được thì em phải làm như thế nào ạ ?

Trước hết, Luật Rồng Vàng cảm ơn bạn đã tin tưởng. Với câu hỏi của bạn, Luật sư xin phép được trả lời bạn chi tiết như sau :

I. CƠ SỞ PHÁP LÝ ÁP DỤNG

Bộ luật Dân sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017):
- Điều 609, 610, 611, 612, 613, 649–663 quy định về quyền thừa kế, thời điểm, địa điểm mở thừa kế, hàng thừa kế và phân chia di sản.
- Điều 105, 158–163 quy định về tài sản, quyền sở hữu và quyền khác đối với tài sản.
Luật Đất đai năm 2024 (có hiệu lực 01/01/2025):
- Điều 190: Quyền của người sử dụng đất.
- Điều 194: Điều kiện thực hiện các quyền của người sử dụng đất (trong đó có quyền thừa kế).
- Điều 210: Cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
- Điều 247: Cấp Giấy chứng nhận cho đất sử dụng ổn định, không tranh chấp, chưa có giấy tờ.
Luật Công chứng năm 2024 (thay thế Luật Công chứng 2014, có hiệu lực 01/01/2025):
- Điều 67: Hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản khai nhận, phân chia di sản thừa kế.
- Khoản 2 Điều 67: Trường hợp di sản là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng thì phải có giấy tờ chứng minh quyền đó của người để lại di sản.
- Điều 7 và 8: Giá trị pháp lý của văn bản công chứng và phạm vi từ chối công chứng.

II. NHẬN ĐỊNH PHÁP LÝ

Về điều kiện để di sản là quyền sử dụng đất được thừa kế:
- Theo Điều 194 Luật Đất đai 2024, quyền sử dụng đất chỉ được thực hiện (chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế...) khi đất có Giấy chứng nhận, không có tranh chấp, và còn thời hạn sử dụng.
- Do đó, đất chưa có sổ đỏ chưa đủ điều kiện để được công chứng khai nhận hoặc phân chia di sản thừa kế.
Về khả năng kê khai di sản tại phòng công chứng:
- Theo Điều 67 Luật Công chứng 2024, hồ sơ công chứng khai nhận di sản phải có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp của người để lại di sản.
- Trong trường hợp đất khai hoang chưa có sổ, phòng công chứng sẽ từ chối công chứng do chưa có căn cứ pháp lý xác định người chết là chủ sử dụng hợp pháp của thửa đất đó.
Về hướng giải quyết hợp pháp:

Bước 1 – Cử người đại diện làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN):

Các đồng thừa kế (vợ, con, cha mẹ còn sống) thống nhất lập “Văn bản thỏa thuận cử người đại diện đứng tên xin cấp sổ đỏ”.
Hồ sơ xin cấp sổ gồm:
- Đơn đăng ký, cấp GCN theo Mẫu 04a/ĐK;
- Biên bản họp, thỏa thuận của các đồng thừa kế;
- Giấy tờ chứng minh việc sử dụng đất ổn định, không tranh chấp (xác nhận UBND xã/phường);
- Giấy chứng tử của người để lại di sản;
- Chứng minh nhân dân, hộ khẩu, giấy khai sinh chứng minh quan hệ thừa kế.
- Cơ quan giải quyết: UBND cấp huyện (hoặc Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh cấp huyện).

Bước 2 – Cấp GCN quyền sử dụng đất lần đầu:

Sau khi hồ sơ được xét duyệt, cơ quan có thẩm quyền sẽ cấp sổ đỏ đứng tên người đại diện hoặc đứng tên chung các đồng thừa kế.

Bước 3 – Công chứng khai nhận và phân chia di sản thừa kế:

Sau khi đã có GCN, di sản mới được xác lập hợp pháp.
Lúc này, các đồng thừa kế có thể mang hồ sơ đến phòng công chứng để thực hiện thủ tục công chứng văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản thừa kế theo quy định tại Luật Công chứng 2024.

III. KẾT LUẬN

Đất khai hoang chưa có sổ đỏ không thể trực tiếp chia thừa kế tại thời điểm này.
Các đồng thừa kế cần thống nhất cử người đại diện đứng tên kê khai, xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 247 Luật Đất đai 2024.
Sau khi được cấp sổ đỏ, có thể thực hiện thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản thừa kế tại Tổ chức hành nghề công chứng.
Việc làm này vừa đảm bảo đúng quy định pháp luật, vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các đồng thừa kế và tránh tranh chấp phát sinh.

IV. KIẾN NGHỊ

Nên thu thập đầy đủ hồ sơ, chứng cứ về việc cha mẹ sử dụng đất khai hoang (nhân chứng hàng xóm, biên lai thuế đất đóng hàng năm, xác nhận địa phương…).
Lập văn bản thỏa thuận cử người đại diện hợp pháp để tránh xung đột lợi ích giữa các đồng thừa kế.
Khi đã được cấp sổ, nên phân chia di sản tại phòng công chứng để bảo đảm giá trị pháp lý tuyệt đối của văn bản.
Khi đã có văn bản thoả thuận phân chia di sản, chị em bạn có thể nộp hồ sơ tại trung tâm hành chính công ubnd phường, xã để được cấp sổ sau phân chia di sản.

Một lần nữa, cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Mọi thắc mắc, vui long liên hệ Luật Rồng Vàng để có những giải đáp chi tiết và thoả đáng hơn.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

9. Tư vấn bảo hiểm xã hội sau khi người lao động qua đời

Luật sư vui lòng cho hỏi rằng Tôi là lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) đến nay đã hơn 25 năm. Tôi hiện đang có bệnh trong người nên băn khoăn không biết nếu tôi chết mà chưa rút BHXH thì có mất tiền đã đóng BHXH không? Chồng con tôi có được hưởng chế độ gì không?

Cảm ơn bạn đẵ đặt câu hỏi. Luật Rồng Vàng xin phép trả lời bạn như sau :

I. CƠ SỞ PHÁP LÝ ÁP DỤNG

Bộ luật Lao động năm 2019 (Luật số 45/2019/QH14).
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (Luật số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2025).
Thông tư số 12/2025/TT-BNV hướng dẫn chi tiết chế độ tử tuất.
Nghị định hướng dẫn thi hành Luật BHXH 2024 (sẽ được ban hành, căn cứ vào dự thảo của Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội).

II. NHẬN ĐỊNH PHÁP LÝ

BHXH là chính sách an sinh xã hội do Nhà nước tổ chức, nhằm bảo đảm thay thế hoặc bù đắp thu nhập cho người lao động khi mất hoặc giảm khả năng lao động, nghỉ hưu, hoặc qua đời.
Theo Luật BHXH 2024, toàn bộ thời gian đóng BHXH của người lao động được lưu giữ và bảo lưu vĩnh viễn — vì vậy, người lao động không bao giờ “mất tiền BHXH”.
Khi người tham gia qua đời, quyền lợi sẽ được chuyển cho thân nhân hợp pháp theo các chế độ sau.

1. Trợ cấp mai táng

Căn cứ Điều 100 Luật BHXH 2024 và Thông tư 12/2025/TT-BNV:

Đối tượng được hưởng: Người lo mai táng (vợ/chồng, con, hoặc người thân đứng ra tổ chức tang lễ).
Điều kiện: Người qua đời phải thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên;
- Chết do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp;
- Đang hưởng hoặc tạm dừng hưởng lương hưu;
- Đang hưởng trợ cấp TNLĐ, BNN hằng tháng (đã nghỉ việc);
- Hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết.
Mức hưởng:

10 lần mức tham chiếu tại tháng người lao động chết (hiện mức tham chiếu được Chính phủ quy định bằng mức lương cơ sở, hiện là 2.340.000 đồng/tháng).
→ Trợ cấp mai táng hiện hành = 10 × 2.340.000 = 23.400.000 đồng.

2. Trợ cấp tuất hằng tháng

Áp dụng khi người lao động đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên hoặc thuộc một trong các trường hợp đặc biệt (chết do TNLĐ, BNN, đang hưởng lương hưu...).

Điều kiện:
- Người lao động chết khi:
  - Đã đóng BHXH bắt buộc từ 15 năm trở lên; hoặc
  - Đang hưởng/tạm dừng hưởng lương hưu; hoặc
  - Chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; hoặc
  - Đang hưởng trợ cấp TNLĐ/BNN hằng tháng với suy giảm khả năng lao động từ 61 % trở lên.
Điểm mới nổi bật:
Nếu người chết còn thiếu tối đa 6 tháng để đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc, thân nhân được quyền đóng bù một lần phần còn thiếu (mức đóng = 22 % tiền lương tháng đóng BHXH trước khi chết) để đủ điều kiện hưởng tuất hằng tháng.
Nếu thân nhân không đóng bù, sẽ được giải quyết hưởng tuất một lần.
Đối tượng thân nhân được hưởng:
- Con: kể cả con trong bụng mẹ (nếu cha/mẹ chết khi mang thai hộ); hưởng đến khi đủ 18 tuổi, hoặc không giới hạn tuổi nếu suy giảm khả năng lao động ≥ 81 %.
- Vợ/chồng: đủ tuổi nghỉ hưu theo Luật BHXH hoặc bị suy giảm khả năng lao động ≥ 81 %.
- Cha, mẹ (hai bên) hoặc thành viên khác trong gia đình do người chết có nghĩa vụ nuôi dưỡng, nếu đủ tuổi hưu hoặc suy giảm khả năng lao động ≥ 81 %.
Lưu ý:
Thân nhân đang hưởng lương hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng có mức bằng hoặc cao hơn mức tham chiếu sẽ không được hưởng tuất hằng tháng.
Mức hưởng:
- Mỗi thân nhân đủ điều kiện hưởng 50 % mức tham chiếu;
- Nếu không có người trực tiếp nuôi dưỡng, hưởng 70 % mức tham chiếu.
- Tối đa 4 thân nhân được hưởng.
- Nếu có từ 2 người chết trở lên, thân nhân được hưởng gấp đôi.
- Thời điểm hưởng: Từ tháng liền kề sau tháng người chết; riêng con sinh sau khi cha/mẹ chết thì hưởng từ tháng sinh.
Thời hạn giám định sức khỏe thân nhân: Trong 6 tháng kể từ ngày người lao động chết.

3. Trợ cấp tuất một lần

Áp dụng khi:

Người chết chưa đủ điều kiện hưởng tuất hằng tháng;
Hoặc thân nhân không đủ điều kiện hưởng tuất hằng tháng;
Hoặc thân nhân có nguyện vọng nhận một lần.

Mức hưởng:

Mỗi năm đóng BHXH trước 2014: 1,5 tháng mức bình quân tiền lương;
Mỗi năm đóng BHXH từ 2014 trở đi: 2 tháng mức bình quân tiền lương;
Tối thiểu bằng 3 tháng mức bình quân tiền lương.
→ Với 25 năm đóng (14 năm trước 2014, 11 năm sau 2014):
(14 × 1,5) + (11 × 2) = 43 tháng tiền lương bình quân (~3 năm 7 tháng).

Trường hợp người đang hưởng lương hưu:

Chết trong 2 tháng đầu hưởng → trợ cấp = 48 tháng lương hưu;
Chết từ tháng thứ 3 trở đi → cứ mỗi tháng hưởng giảm 0,5 tháng, nhưng không thấp hơn 3 tháng lương hưu.

Lưu ý quan trọng:
Khi thân nhân đã được giải quyết tuất hằng tháng hoặc một lần, không thể đổi hình thức sau này.

4. Hồ sơ và thủ tục

Thời hạn nộp hồ sơ:
- Trong 90 ngày kể từ ngày người lao động chết.
- Người đang làm việc: thân nhân nộp cho người sử dụng lao động, sau đó doanh nghiệp nộp cho cơ quan BHXH trong 30 ngày.
- Người đang bảo lưu hoặc đang hưởng trợ cấp: thân nhân nộp trực tiếp cho cơ quan BHXH.
Hồ sơ gồm:
- Giấy chứng tử/trích lục khai tử;
- Sổ BHXH hoặc mã số BHXH;
- Giấy tờ chứng minh quan hệ thân nhân;
- Đơn đề nghị hưởng chế độ tử tuất (mẫu 09A-HSB);
- Hồ sơ y tế chứng minh suy giảm khả năng lao động (nếu có).
Thời hạn giải quyết:
Trong 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

III. PHÂN TÍCH ÁP DỤNG TRƯỜNG HỢP CỤ THỂ

Với trường hợp của bạn là người lao động đã đóng BHXH > 25 năm, nếu qua đời trước khi hưởng hưu:

Không mất quyền lợi BHXH.
Thân nhân được hưởng:
1️⃣ Trợ cấp mai táng: 10 × mức tham chiếu = 23,4 triệu đồng;
2️⃣ Trợ cấp tuất hằng tháng nếu chồng hoặc con đáp ứng điều kiện tuổi hoặc sức khỏe;
3️⃣ Hoặc trợ cấp tuất một lần tương ứng với 43 tháng lương bình quân (như ví dụ trên).

Trường hợp nếu người lao động còn thiếu ≤ 6 tháng để đủ 15 năm BHXH, thân nhân có thể đóng bù một lần 22 % tiền lương tháng cuối để đủ điều kiện hưởng tuất hằng tháng.

IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Người lao động không bị mất tiền BHXH đã đóng.
Thân nhân (chồng, con) sẽ được hưởng trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất (một lần hoặc hằng tháng).
Nên chuẩn bị sẵn hồ sơ nhân thân và ủy quyền hợp pháp cho người thân.
Đề nghị thân nhân lưu ý thời hạn nộp hồ sơ ≤ 90 ngày, tránh bị quá hạn.
Nên tham khảo Thông tư 12/2025/TT-BNV và Luật BHXH 2024 để đảm bảo quyền lợi được thực thi đầy đủ.

Một lần nữa, cảm ơn bạn đã tin tưởng. Mọi thắc mắc, vui lòng liên hệ Luật Rồng Vàng để có những phúc đáp chi tiết và thoả đáng hơn. Xin cảm ơn !

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

10. Khung pháp lý mà nam sinh lợp 11 giết nam sinh lớp 12 tại Thanh Hoá có thể đối mặt

Luật sư cho hỏi trường hợp nam sinh lớp 11 đâm chết bạn lớp 12 tại Thanh Hóa mà báo chí nêu mấy ngày qua có thể phải đối diện với khung hình phạt nào ?

Cám ơn bạn đã tin tưởng. Luật Rồng Vàng xin tư vấn dựa vào các thông tin đọc được trên báo chí như sau :

I. TÓM TẮT SỰ VIỆC

Khoảng 11 giờ 30 phút ngày 17/10/2025, tại khu vực cây xăng thuộc thôn Xa Thư, xã Quảng Bình, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, xảy ra vụ xô xát giữa hai học sinh Trường THPT Đặng Thai Mai:
- Em P.T.B.N. (16 tuổi, lớp 11A9);
- Em L.Q.H. (17 tuổi, lớp 12A8).
Trong lúc mâu thuẫn, em N. đã dùng dao – được xem là hung khí nguy hiểm – tấn công em H., khiến H. tử vong tại bệnh viện.
Cả hai học sinh đều có học lực và hạnh kiểm khá, không có tiền án, tiền sự, cũng không có mâu thuẫn từ trước.
UBND xã Quảng Bình đã xác nhận vụ việc; Công an huyện Quảng Xương và Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đang tiến hành điều tra làm rõ nguyên nhân, động cơ và hành vi phạm tội.

II. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG

1. Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017):
- Điều 12: Tuổi chịu trách nhiệm hình sự;
- Điều 91 – 101: Nguyên tắc và biện pháp xử lý đối với người chưa thành niên phạm tội;
- Điều 123: Tội giết người;
- Điều 134: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác.
2. Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015:
- Các quy định tại Chương XXVIII về thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên.
3. Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2024):
- Điều 4: Nguyên tắc xử lý đối với người chưa thành niên phạm tội;
- Điều 8: Biện pháp thay thế xử lý hình sự;
- Điều 10: Biện pháp tư pháp phục hồi;
- Điều 26: Bảo đảm quyền được giữ bí mật đời tư và danh dự của người chưa thành niên;
- Điều 30: Tòa chuyên trách người chưa thành niên;
- Điều 35: Trình tự, thủ tục áp dụng biện pháp phục hồi tại cộng đồng.

III. XÁC ĐỊNH TÍNH CHẤT PHÁP LÝ VÀ HÀNH VI

Hành vi của em N. – dùng dao đâm vào vùng trọng yếu cơ thể người khác dẫn đến chết người – có dấu hiệu của tội “Giết người” theo Điều 123 BLHS.
Tuy nhiên, xét: hành vi xảy ra bộc phát, không có sự chuẩn bị; mâu thuẫn nhỏ, thiếu kiềm chế, không mang động cơ côn đồ; người thực hiện hành vi là người chưa thành niên (16 tuổi);
→ Cần xem xét theo hướng tội “Cố ý gây thương tích dẫn đến chết người” (khoản 4 Điều 134 BLHS) để đảm bảo tính nhân đạo và đúng bản chất vụ việc.

IV. KHUNG HÌNH PHẠT TƯƠNG ỨNG

- Nếu truy tố theo Điều 123 BLHS (Giết người): Khung hình phạt từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình; tuy nhiên, theo Điều 101 BLHS, người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi chỉ bị phạt tối đa 18 năm tù.
- Nếu truy tố theo khoản 4 Điều 134 BLHS (Cố ý gây thương tích dẫn đến chết người): Khung hình phạt từ 7 năm đến 14 năm tù; mức cao nhất vẫn giới hạn 18 năm tù.

V. CÁC TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG, GIẢM NHẸ

Tình tiết tăng nặng:
- Sử dụng hung khí nguy hiểm (dao);
- Hậu quả chết người.
Tình tiết giảm nhẹ:
- Thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải;
- Mâu thuẫn bộc phát, bị kích động tinh thần;
- Chưa có tiền án, tiền sự, nhân thân tốt;
- Gia đình đã hoặc có thiện chí khắc phục hậu quả;
- Người phạm tội là người chưa thành niên – được xem là tình tiết giảm nhẹ đặc biệt.

VI. ÁP DỤNG LUẬT TƯ PHÁP NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN 2024

Theo Điều 4, 8 và 10 Luật Tư pháp người chưa thành niên: xử lý nhằm giáo dục, giúp người phạm tội nhận thức, sửa lỗi, tái hòa nhập xã hội; có thể áp dụng biện pháp thay thế xử lý hình sự nếu người phạm tội thành khẩn, ăn năn; có thể thực hiện biện pháp tư pháp phục hồi, như hòa giải, lao động phục vụ cộng đồng, hoặc đưa vào trường giáo dưỡng; xét xử tại Tòa chuyên trách người chưa thành niên, bảo đảm bí mật danh tính và danh dự của người phạm tội.

VII. NHẬN ĐỊNH CHUNG VÀ HƯỚNG XỬ LÝ

Đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng về hậu quả nhưng mang tính bộc phát, không có chủ đích giết người từ trước.
Xét về nhân thân và độ tuổi, em N. cần được xem xét trong tinh thần nhân đạo của pháp luật, ưu tiên biện pháp giáo dục phục hồi tại cộng đồng thay vì hình phạt tù nghiêm khắc.
Cơ quan tiến hành tố tụng cần bố trí luật sư bào chữa bắt buộc; đánh giá toàn diện tâm lý, động cơ, môi trường giáo dục của người chưa thành niên; vận dụng đầy đủ Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 để đảm bảo công bằng và hướng thiện.

VIII. KẾT LUẬN

Vụ việc là hồi chuông cảnh tỉnh về bạo lực học đường, đòi hỏi sự phối hợp giữa gia đình – nhà trường – xã hội trong việc giáo dục, rèn luyện kỹ năng kiểm soát cảm xúc và giải quyết xung đột cho học sinh.
Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ cân nhắc vận dụng chính sách hình sự mới, đặt trọng tâm vào phục hồi, tái hòa nhập hơn là trừng phạt, để người chưa thành niên có cơ hội sửa sai và trở lại với cộng đồng.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

11. Tư vấn tố giác tội phạm giao cấu với trẻ vị thành niên

Con gái tôi năm nay 16 tuổi, bỏ nhà đi và sống cùng một người đàn ông khoảng 22 tuổi cách đây 6 tháng. Người đàn ông này thường hay đánh đập và lấy tiền cũng như trang sức nhẫn và vòng vàng của con gái tôi. Vậy tôi là mẹ thì có thể làm đơn tố cáo anh ta đến công an ? Khung hình phạt nào anh ta sẽ phải chịu ? Luật sư có thể cho tôi xin mẫu đơn tố giác không ?

Cám ơn bạn đã tin tưởng đặt câu hỏi đến Luật Rồng Vàng. Luât sư xin trả lời các vấn đề của bạn như sau :

I. CĂN CỨ PHÁP LÝ

Điều 143 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) – Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi.
Điều 140 BLHS – Tội chiếm giữ trái phép tài sản.
Điều 170 BLHS – Tội cưỡng đoạt tài sản.
Điều 134 BLHS – Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
Điều 142, 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 – Quy định quyền của người bị hại, người đại diện hợp pháp (ở đây là người mẹ) được quyền tố giác tội phạm.
Luật Trẻ em 2016, Điều 6 và Điều 25 – quy định rõ: Trẻ em có quyền được bảo vệ khỏi bị xâm hại thể chất, tinh thần, tình dục, bị bóc lột sức lao động, tài sản.

II. PHÂN TÍCH HÀNH VI VÀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

1. Hành vi chung sống với người dưới 16 tuổi

Nếu người đàn ông đó chung sống như vợ chồng, dù có sự đồng thuận của cô gái, vẫn bị xem là “hành vi giao cấu hoặc quan hệ tình dục với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi” căn cứ theo Điều 145 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) – Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi.

Khung hình phạt:

Cơ bản: Từ 1 năm đến 5 năm tù;
Nếu phạm tội nhiều lần, có tính chất loạn luân, gây thương tích hoặc làm nạn nhân có thai, thì phạt tù từ 3 năm đến 10 năm.

Người đàn ông này khoảng 22 tuổi mà con gái bạn chưa đủ 16 tuổi nên sẽ bị khởi tố theo Điều 145 Bộ luật hình sự 2015 ( sửa đổi 2017 ) với mức hình phạt nêu trên tuỷ theo mức độ phạm tội.

2. Hành vi đánh đập

Hành vi thường xuyên đánh đập con gái bạn có thể cấu thành:

Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác (Điều 134 BLHS).

Khung hình phạt phụ thuộc vào tỷ lệ thương tích:

Dưới 11% nhưng có tính chất côn đồ, phạm tội với người dưới 16 tuổi: phạt tù 6 tháng đến 3 năm;
Trên 11% hoặc phạm tội nhiều lần: phạt tù 2 đến 6 năm, có thể tăng đến 12 năm nếu có tình tiết tăng nặng.

3. Hành vi chiếm đoạt tài sản

Nếu người đàn ông lấy tiền, vàng, trang sức của con gái bạn bằng cách đe dọa, đánh đập, hoặc lợi dụng sự lệ thuộc, có thể bị xem là:

Tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 170 BLHS) – phạt tù từ 1 đến 5 năm, nếu giá trị tài sản trên 50 triệu đồng hoặc có hành vi nguy hiểm hơn thì 5 đến 10 năm.

Nếu anh ta chỉ giữ tài sản mà không trả, chiếm giữ trái phép, thì có thể bị truy tố theo:

Điều 176 BLHS – Tội chiếm giữ trái phép tài sản, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc tù 3 tháng đến 2 năm.

III. QUYỀN TỐ GIÁC VÀ TRÌNH TỰ TỐ TỤNG

Theo Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015:

Người mẹ là đại diện hợp pháp của người bị hại dưới 18 tuổi, có quyền làm đơn tố giác tội phạm gửi đến:

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp xã, phường nơi người đàn ông cư trú;
Hoặc Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp.

Khi tố giác, bạn nên chuẩn bị:

Đơn tố giác nêu rõ hành vi, thời gian, địa điểm;
Các bằng chứng: tin nhắn, hình ảnh, ghi âm, người làm chứng, vật chứng;
Giấy khai sinh chứng minh độ tuổi của con;
Giấy xác nhận thương tích (nếu có) hoặc biên bản giám định y khoa;
Tài liệu về tài sản bị chiếm đoạt.

IV. HƯỚNG XỬ LÝ VÀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI

Ngay lập tức báo công an xã/phường nơi người đàn ông đang cư trú để yêu cầu bảo vệ khẩn cấp trẻ vị thành niên theo Luật Trẻ em 2016, Điều 54.
Yêu cầu trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cử luật sư bảo vệ quyền lợi cho con gái bạn.
Nếu có dấu hiệu bị thương hoặc bị xâm hại, cần đưa cháu đi giám định y khoa và tâm lý để phục vụ chứng cứ.
Người mẹ có thể đề nghị khởi tố vụ án hình sự về:
- Tội giao cấu với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi (Điều 145 BLHS);
- Tội cố ý gây thương tích (Điều 134 BLHS);
- Tội cưỡng đoạt tài sản hoặc chiếm giữ trái phép tài sản (Điều 170 hoặc 176 BLHS).

V. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Qua phân tích, hành vi của người đàn ông này có đầy đủ dấu hiệu của tội phạm hình sự, gồm:

Xâm hại tình dục trẻ vị thành niên (Điều 145 BLHS);
Bạo hành thân thể (Điều 134 BLHS);
Chiếm đoạt tài sản (Điều 170 hoặc 176 BLHS).

Do đó, bạn hoàn toàn có quyền làm đơn tố cáo đến cơ quan công an, đồng thời yêu cầu khởi tố vụ án để bảo vệ con gái mình.

VI. MẪU ĐƠN TỐ GIÁC

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐƠN TỐ GIÁC TỘI PHẠM
(Về hành vi xâm hại, bạo hành và chiếm đoạt tài sản của trẻ vị thành niên)

Kính gửi:

Cơ quan Cảnh sát điều tra – Công an ……………………………
Viện kiểm sát nhân dân …………………………………………

Người tố giác:

Họ và tên: .................................................................
Năm sinh: .................................................................
CMND/CCCD số: ......................................................
Địa chỉ thường trú: ....................................................
Số điện thoại liên hệ: ..................................................

Là mẹ ruột của:

Họ và tên con gái: ....................................................
Năm sinh: ............ (hiện 16 tuổi).
Nơi cư trú trước khi bỏ nhà đi: ....................................

I. Nội dung sự việc

Vào khoảng thời gian từ tháng .... năm .... đến nay, con gái tôi là cháu ................................... (sinh năm ........, hiện 16 tuổi) đã tự ý bỏ nhà đi và hiện đang chung sống với một người đàn ông tên ...................................., trú tại .............................................................................................

Trong thời gian sống cùng, người đàn ông này thường xuyên đánh đập, chửi bới, gây thương tích, đồng thời lấy tiền, vàng và trang sức cá nhân của cháu tôi. Tôi nhiều lần khuyên can nhưng anh ta không hợp tác và còn đe dọa, cản trở việc tôi tiếp xúc với con gái mình.

Hành vi của người đàn ông này có dấu hiệu của tội phạm hình sự, cụ thể:

Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi – theo Điều 145 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017);
Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe người khác – theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015;
Tội cưỡng đoạt hoặc chiếm giữ trái phép tài sản – theo Điều 170 hoặc 176 Bộ luật Hình sự 2015.

II. Yêu cầu và đề nghị

Căn cứ Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tôi là đại diện hợp pháp của người bị hại dưới 18 tuổi, nay làm đơn này tố giác hành vi phạm tội của người đàn ông nêu trên và đề nghị Cơ quan Cảnh sát điều tra tiến hành xác minh, khởi tố vụ án hình sự để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cháu ....................................

Tôi xin gửi kèm theo các tài liệu chứng cứ (nếu có):

Bản sao giấy khai sinh của cháu ..................................
Hình ảnh, tin nhắn, ghi âm (nếu có);
Giấy khám thương tích hoặc biên bản giám định y khoa (nếu có).

III. Cam kết

Tôi xin cam đoan những nội dung trình bày trên là hoàn toàn đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về lời tố giác của mình.
Kính mong Quý Cơ quan xem xét, xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

Xin trân trọng cảm ơn!

…, ngày …… tháng …… năm 2025
Người làm đơn
(Ký và ghi rõ họ tên)

Nguyễn Thị A

Một lần nữa, cảm ơn bạn đã tin tưởng. Mọi thắc mắc vui lòng liện hệ Luật Rồng Vàng đẩ có những giải đáp chi tiết và thấu đáo hơn. Xin cảm ơn !

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

12. Tư vấn ly hôn đơn phương

Chào luật sư. Luật sư vui lòng cho Tôi hỏi là Tôi muốn ly hôn đơn phương với chồng Tôi thì có được không ? Nếu có thể thì Tôi có thể nộp đơn ở đâu ? Trình tự thủ tục như thế nào ? Mức án phí có nhiều không ? Con cái và tài sản chia thế nào ? Vợ chồng Tôi có 1 bé gái 8 tuổi và 1 căn nhà 3 tầng đang ở tại TP.HCM. Xin cảm ơn !

Trước hết, Luật Rồng Vàng cảm ơn bạn đã tin tưởng. Vơi câu hỏi này, Luật Rồng Vàng xin phép trả lời bạn như sau:

1. Quyền yêu cầu ly hôn đơn phương
- Căn cứ Điều 51 và Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, một bên vợ hoặc chồng hoặc cả hai đều có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi cho rằng đời sống hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Như vậy, có thể thấy, việc ly hôn đơn phương có thể do vợ hoặc chồng hoặc người thân thích khác (khi đáp ứng điều kiện Luật quy định) yêu cầu Tòa án giải quyết.

2. Thẩm quyền giải quyết
- Theo quy định tại Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) năm 2015 và khoản 1 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Luật 85/2025/QH15, những tranh chấp về hôn nhân và gia đình sẽ do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết theo thủ tục sơ thẩm nơi bị đơn cư trú hoặc Toà án nhân dân khu vực nơi nguyên đơn cư trú nếu cả hai có yêu cầu toà án.

3. Trình tự, thủ tục
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ ly hôn đơn phương

Để được Tòa án giải quyết ly hôn đơn phương, người yêu cầu phải chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ như sau:

- Đơn xin ly hôn đơn phương được ban hành theo mẫu;

- Đăng ký kết hôn (bản chính); nếu không có thì có thể xin cấp bản sao…

- Bản sao có chứng thực Căn cước công dân của vợ và chồng;

- Bản sao chứng thực giấy khai sinh của con;

- Bản sao giấy chứng nhận nhà đất ( nếu yêu cầu toà phân chia ).

Ngoài ra, nếu có chứng cứ chứng minh vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình, không chung thuỷ, thực hiện nghĩa vụ… thì cũng phải cung cấp cho Tòa án.

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ cần thiết thì người yêu cầu nộp tại Tòa án khu vực bị đơn cư trú.

Bước 2: Nộp đơn ly hôn đơn phương

Theo quy định tại Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) năm 2015 và khoản 1 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Luật 85/2025/QH15 thì nguyên đơn sẽ nộp đơn tại Toà án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú.

Bước 3: Xem xét giải quyết ly hôn đơn phương

Thủ tục ly hôn đơn phương được thực hiện như thủ tục của một vụ án dân sự. Do đó, theo quy định của BLTTDS 2015, thời gian ly hôn đơn phương phải trải qua các giai đoạn: Chuẩn bị xét xử, mở phiên tòa,…Thông thường, thời gian giải quyết một vụ án ly hôn đơn phương thường là 4 đến 6 tháng. Tuy nhiên, thực tế có rất nhiều trường hợp phức tạp, vì nhiều lý do mà có thể kéo dài hơn.

Sau khi nhận được đơn từ nguyên đơn, Tòa án phải xem xét có thụ lý đơn hay không sau 05 ngày làm việc. Nếu hồ sơ hợp lệ thì Tòa án gửi thông báo cho nguyên đơn đóng tiền tạm ứng án phí, Tòa án ra quyết định thụ lý đơn ly hôn đơn phương từ thời điểm nguyên đơn nộp biên lai đã đóng tiền tạm ứng án phí (Điều 191 và Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

Hòa giải: Thủ tục hòa giải tại Tòa án là thủ tục bắt buộc trước khi đưa vụ án ra xét xử trừ những vụ án không được hòa giải hoặc không tiến hành hòa giải được hoặc vụ án được giải quyết theo thủ tục rút gọn.

Nếu hòa giải thành: Tòa án lập biên bản hòa giải thành và sau 07 ngày mà các đương sự không thay đổi về ý kiến thì Tòa án ra quyết định công nhận hòa giải thành và quyết định này có hiệu lực ngay và không được kháng cáo kháng nghị.
Nếu hòa giải không thành: Tòa án lập biên bản hòa giải không thành sau đó ra quyết định đưa vụ án ra xét xử.

Sau khi ra quyết định đưa vụ án ra xét xử các bên được Tòa án gửi giấy triệu tập và được thông báo rõ về thời gian, địa điểm mở phiên Tòa sơ thẩm. Nếu xét thấy đủ điều kiện để giải quyết ly hôn thì Tòa án sẽ ra bản án chấm dứt quan hệ hôn nhân của hai vợ chồng…

4. Án phí
- Căn cứ Điều 147 BLTTDS 2015 và Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, án phí sơ thẩm ly hôn không có tranh chấp tài sản là 300.000 đồng. Nếu có tranh chấp tài sản thì án phí tính theo giá ngạch.

5. Vấn đề nuôi con và cấp dưỡng
- Điều 81, 82, 83 Luật HNGĐ 2014 quy định: Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp đặc biệt. Con từ đủ 7 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Cha/mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng và có quyền thăm nom. Do con bạn đã 8 tuổi nên thẩm phán sẽ hỏi ý kiến con bạn muốn ở với bạn hay muốn ở với chồng bạn.

6. Vấn đề chia tài sản
- Điều 59 Luật HNGĐ 2014 quy định nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn: chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp, lỗi của mỗi bên, lợi ích chính đáng trong sản xuất kinh doanh, và bảo vệ quyền lợi của con chưa thành niên. Trường hợp không muốn toà án giải quyết thì hai vợ chồng có thể làm văn bản thoả thuận chia tài sản sau ly hôn tại một tổ chức hành nghề công chứng.

Trên đây là tư vấn của Luật Rồng Vàng. Nếu còn thắc mắc, vui lòng liên hệ Luật Rồng Vàng để có những tư vấn chi tiết và thoả đáng hơn. Cảm ơn !

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

13. Tư vấn chuyển nhượng nhà đất

Luật sư cho Tôi hỏi làm sao để mua bán nhà đất an toàn để có thể sang tên được ? Có trường hợp nào đã công chứng hợp đồng mua bán mà không sang tên được không ? Những rủi ro và biện pháp phòng ngừa có thể có ? Cảm ơn luật sư.

Cảm ơn bạn đã tin tưởng Luật Rồng Vàng. Với câu hỏi của bạn, Luật Rồng Vàng xin phép trả lời như sau :

I. Về Cơ sở pháp lý áp dụng

1. Luật Đất đai năm 2024;
2. Luật Nhà ở năm 2023;
3. Nghị định số 16/2022/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng;
4. Nghị định số 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai;
5. Luật Công chứng năm 2014 (sửa đổi, bổ sung 2024);
6. Các văn bản pháp luật có liên quan.

II. Về Điều kiện để chuyển nhượng quyền sử dụng đất

Căn cứ khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất được thực hiện quyền chuyển nhượng khi có đủ các điều kiện sau:
1. Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất/quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất;
2. Đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết bằng bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật;
3. Quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án;
4. Đất còn trong thời hạn sử dụng;
5. Quyền sử dụng đất không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định tố tụng.

III. Các trường hợp công chứng xong nhưng không thể sang tên

1. Sai phạm về xây dựng:
- Xây dựng sai phép: Theo khoản 6 Điều 16 Nghị định 16/2022/NĐ-CP, hành vi xây dựng sai giấy phép bị xử phạt hành chính và buộc khắc phục.
- Sử dụng đất sai mục đích: Theo Điều 10 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, hành vi xây dựng nhà trên đất nông nghiệp mà chưa chuyển mục đích sử dụng bị xử phạt, có thể bị cưỡng chế tháo dỡ.

2. Nhà đất đang có tranh chấp:
Nếu tài sản đang có tranh chấp thì theo khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024, điều kiện 'đất không có tranh chấp' không được đáp ứng.

3. Nhà đất bị áp dụng biện pháp ngăn chặn:
Theo Luật Thi hành án dân sự, quyền sử dụng đất có thể bị kê biên, phong tỏa hoặc bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

4. Các lý do pháp lý khác:
- Đất đã hết thời hạn sử dụng;
- Hồ sơ pháp lý bên bán không hợp lệ.

IV. Những rủi ro pháp lý đối với bên mua

- Không được sang tên, mất quyền hợp pháp trên giấy tờ;
- Mất tiền nhưng không có quyền sử dụng/không có quyền sở hữu nhà;
- Phải tham gia tranh chấp, kiện tụng để đòi quyền lợi.

V. Các giải pháp phòng tránh và xử lý

1. Phòng tránh trước khi giao dịch:
- Kiểm tra pháp lý: Giấy chứng nhận, hiện trạng xây dựng, thời hạn sử dụng đất;
- Tra cứu thông tin tại Văn phòng đăng ký đất đai;
- Xác minh quy hoạch;
- Soạn hợp đồng công chứng chặt chẽ.

2. Xử lý khi đã công chứng nhưng không sang tên:
- Nếu lỗi do bên bán vi phạm pháp luật: Người mua có quyền khởi kiện, yêu cầu hủy hợp đồng, đòi lại tiền, bồi thường thiệt hại.
- Nếu lỗi do bên mua thiếu kiểm tra: Thương lượng với bên bán để khắc phục; nếu không, khởi kiện để bảo vệ quyền lợi.

VI. Kết luận

Dù hợp đồng mua bán đã được công chứng nhưng việc sang tên chỉ thực hiện được khi tài sản đáp ứng đủ điều kiện pháp luật. Khách hàng cần thẩm định pháp lý kỹ lưỡng trước khi giao dịch, thực hiện sang tên ngay sau khi công chứng và đưa điều khoản bảo đảm vào hợp đồng để bảo vệ quyền lợi.

Một lần nữa cảm ơn bạn đã tin tưởng Luật Rồng Vàng.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

14. Tư vấn cấp đỗi thẻ căn cước tại nước ngoài

Luật sư cho Tôi hỏi là năm 2016 Tôi rời Việt Nam đến Mỹ sinh sống và làm việc theo diện bão lãnh vợ chồng. Tháng 10/2025 này Tôi đủ 40 tuổi và cũng đến hẹn phải đổi thẻ căn cước. Thẻ căn cước công dân Tôi làm lần đầu tiên vào năm 2016 trước khi xuất cảnh sang Mỹ. Vậy luật sư cho hỏi là Tôi có thể làm lại thẻ căn cước tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Việt Nam tại Mỹ hay không ? Cảm ơn luật sư.

Cảm ơn bạn đã tin tưởng Luật Rồng Vàng. Với câu hỏi của bạn, Luật Rồng Vàng xin trả lời bạn như sau :

Việc cấp thẻ căn cước được quy định chi tiết tại Điều 21, Điều 22, Điều 23, Điều 24, Điều 25, Điều 26, Điều 27 và Điều 28 Luật Căn cước năm 2023, đại loại bao gồm một số điểm chính sau :

Công dân Việt Nam đã được cấp thẻ căn cước phải thực hiện thủ tục cấp đổi thẻ căn cước khi đủ 14 tuổi, 25 tuổi, 40 tuổi và 60 tuổi hoặc khi người được cấp thẻ căn cước có yêu cầu. Bạn năm nay 40 tuổi nên thuộc trường hợp được cấp đổi thẻ căn cước.

Việc cấp lại thẻ căn cước đối với trường hợp quy định tại điểm a khoản 2 Điều 24 của Luật này được thực hiện trực tuyến trên cổng dịch vụ công, ứng dụng định danh quốc gia hoặc trực tiếp tại nơi làm thủ tục cấp thẻ căn cước. Cơ quan quản lý căn cước như Công an phường, xã; Công an tỉnh, Bộ công an sử dụng thông tin về ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt đã được thu nhận lần gần nhất và các thông tin hiện có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước để cấp lại thẻ căn cước.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định của Luật này, cơ quan quản lý căn cước phải cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước.

Như vậy, bạn có thể thực hiện cấp đổi thẻ căn cước trên cổng dịch vụ công Bộ công an nếu việc tịch hợp thông tin của bạn có trong cơ sở dữ liệu của Bộ công an. Trường hợp chưa được tích hợp thông tin thì bắt buộc bạn phải về Việt Nam để thực hiện cấp đổi lại thẻ căn cước tại công an phường, xã nơi bạn cư trú vì cơ quan công an còn phải thu thập trực tiếp khuôn mặt, vân tay, mống mắt của bạn. Do đó, cơ quan lãnh sự như Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán không thể cấp đổi lại thẻ căn cước cho bạn được.

Một lần nữa, cãm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Mọi thắc mắc vui long liện hệ Luật Rồng Vàng để có những giải đáp thoả đáng và cụ thể hơn.

Ths. Ls Nguyễn Hoảng Long

15. Tư vấn song tịch

Luật sư cho Tôi hỏi là anh trai tôi rời Việt Nam qua Australia sinh sống, làm việc và nhập quốc tịch Australia từ năm 2009, sau đó lấy vợ là người Australia, sinh được 2 người con. Vậy cho Tôi hỏi là 2 người con của anh trai Tôi có thể xin nhập quốc tịch Việt Nam để có song tịch được không ? Hồ sơ nhập quốc tịch bao gồm các giấy tờ gì ? Xin cảm ơn !

Trước hết, Luật Rồng Vàng cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Với câu hỏi của bạn, Luật Rồng Vàng trả lời như sau :

Xét về Luật Australia:

Từ năm 2002, Luật Quốc tịch Úc đã chính thức công nhận tình trạng song tịch hoặc đa tịch nếu quốc gia gốc của bạn (như Việt Nam) cũng cho phép bạn mang quốc tịch của nước Australia.

Xét về Luật Việt Nam:

Điều 19 khoản 1, khoản 2, khoản 3 Văn bản hợp nhất Luật Quốc tịch Việt Nam số 53/VBHN-VPQH quy định:

1. Công dân nước ngoài và người không quốc tịch có đơn xin nhập quốc tịch Việt Nam thì có thể được nhập quốc tịch Việt Nam, nếu có đủ các điều kiện sau đây:

a) Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp là người chưa thành niên xin nhập quốc tịch Việt Nam theo cha hoặc mẹ, người chưa thành niên có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam;

b) Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Việt Nam; tôn trọng văn hóa, truyền thống, phong tục, tập quán của dân tộc Việt Nam;

c) Biết tiếng Việt đủ để hòa nhập vào cộng đồng Việt Nam;

d) Đang thường trú ở Việt Nam;

đ) Thời gian thường trú ở Việt Nam từ 05 năm trở lên tính đến thời điểm xin nhập quốc tịch Việt Nam;

e) Có khả năng bảo đảm cuộc sống tại Việt Nam.

2. Người xin nhập quốc tịch Việt Nam có vợ hoặc chồng hoặc có con đẻ là công dân Việt Nam thì có thể được nhập quốc tịch Việt Nam mà không phải đáp ứng các điều kiện quy định tại các điểm c, đ và e khoản 1 Điều này.

3. Người xin nhập quốc tịch Việt Nam thuộc một trong những trường hợp sau đây thì có thể được nhập quốc tịch Việt Nam mà không phải đáp ứng các điều kiện quy định tại các điểm c, d, đ và e khoản 1 Điều này:

a) Có cha đẻ hoặc mẹ đẻ hoặc ông nội và bà nội hoặc ông ngoại và bà ngoại là công dân Việt Nam;

b) Có công lao đặc biệt đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam;

c) Có lợi cho Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

d) Là người chưa thành niên xin nhập quốc tịch Việt Nam theo cha hoặc mẹ.

Đối chiếu với các điều kiện nêu trên, rõ rang cả Australia và Việt Nam đều cho phép song tịch. Anh trai bạn là công dân Việt Nam nên 2 con của anh bạn hoàn toàn đủ điều kiện để xin nhập quốc tịch Việt Nam để có song tịch.

Hồ sơ xin nhập quốc tịch Việt Nam:

Hồ sơ xin nhập quốc tịch Việt Nam gồm có các giấy tờ sau:

a) Đơn xin nhập quốc tịch Việt Nam.

b) Bản sao giấy khai sinh, hộ chiếu hoặc giấy tờ khác có giá trị thay thế.

c) Bản khai lý lịch.

d) Phiếu lý lịch tư pháp do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp đối với thời gian người xin nhập quốc tịch Việt Nam cư trú ở Việt Nam. Phiếu lý lịch tư pháp do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cấp đối với thời gian người xin nhập quốc tịch Việt Nam cư trú ở nước ngoài. Phiếu lý lịch tư pháp phải là phiếu được cấp không quá 90 ngày tính đến ngày nộp hồ sơ.

Người xin nhập quốc tịch Việt Nam nộp hồ sơ cho Sở Tư pháp nơi cư trú.

Một lần nữa cảm ơn bạn đã tin tưởng Luật Rồng Vàng. Mọi thắc mắc vui long liên hệ Luật Rồng Vàng để có những giải đáp chi tiết hơn. Cảm ơn !

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

16. Tư vấn vi bằng mua bán nhà đất

Luật sư cho Tôi hỏi là năm 2022, Tôi có mua một căn nhà ( sổ chung trong 1 lô đất có nhiều căn nhà giống của Tôi mua ) ở Thành phố Hồ Chí Minh. Người bán cho Tôi có lập vi bằng mua bán ở văn phòng thừa phát lại gần đó. Vậy cho Tôi hỏi vi bằng này có phải là hợp đồng công chứng không ? Tôi có thể sang tên được không ?

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi. Luật Rồng Vàng xin phép trả lời bạn với các căn cứ pháp lý như sau :

Theo Khoản 3 Điều 2; Khoản 1 Điều 36 Nghị định 08/2020/NĐ-CP quy định:” Vi bằng là văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi có thật do Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến, lập theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức, trừ các trường hợp quy định tại Điều 37 của Nghị định này”.

Tại Khoản 2 Điều 36; Khoản 5 Điều 37 Nghị định 08/2020/NĐ-CP ghi nhận:” Vi bằng không thay thế văn bản công chứng, văn bản chứng thực, văn bản hành chính khác. Thừa phát lại không được lập vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi để chuyển quyền sử dụng, quyền sở hữu đất đai, tài sản không có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng, quyền sở hữu theo quy định của pháp luật”.

Về Luật Đất đai năm 2024 tại Điều 27 Khoản 3 quy định:” Các giao dịch về đất đai, trong đó yêu cầu các hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn quyền sử dụng đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp ngoại lệ. Các trường hợp ngoại lệ bao gồm hợp đồng cho thuê, cho thuê lại, chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp, hoặc khi một bên tham gia là tổ chức kinh doanh bất động sản, trong đó công chứng/chứng thực có thể thực hiện theo yêu cầu của các bên”.

Như vậy, với các căn cứ pháp lý nêu trên cho thấy Vi bằng được lập giữa bạn và chủ đất chỉ ghi nhận hành vi có giao nhận tiền giữa hai bên chứ không phải hợp đồng mua bán công chứng vì vi bằng không thể thay thế hợp đồng công chứng; thừa phát lại cũng không được lập vi bằng ghi nhận hành vi chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà phải được lập tại một tổ chức hành nghề công chứng chứ không phải tại văn phòng thừa phát lại. Do đó, bạn không thể sang tên được.

Nếu bạn muốn sang tên được, bạn phải làm các bước sau :

Một là, yêu cầu người bán tách thửa riêng ra cho lô đất bạn đã thanh toán tiền.

Hai là, sau khi đã tách thửa, chủ đất phải thực hiện hoàn công được theo hiện trạng.

Ba là, ra tổ chức hành nghề công chứng ký hợp đồng mua bán.

Bốn là, làm thủ tục sang tên theo quy định Luật đất đai 2024 và các văn bản dưới luật hướng dẫn thi hành.

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi. Mọi chi tiết xin liên hệ Luật Rồng Vàng để có những giải đáp chi tiết hơn.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

17. Tư vấn cấp lại giấy phép lái xe sắp hết hạn khi đang bị tạm giữ

Luật sư cho Tôi hỏi là Bằng lái xe của Tôi đang bị tạm giữ do vi phạm trật tự an toàn giao thông khi lái xe nhưng sắp hết hạn. Vậy cho hỏi là Tôi có thể xin cấp đổi lại giấy phép lái xe không?

Cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Với câu hỏi của bạn, Luật Rồng Vàng xin phép trả lời như sau :

Căn cứ Điều 62 khoản 4 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 ngày 27-6-2024 quy định:” Chưa cấp, đổi, cấp lại giấy phép lái xe đối với người vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ khi người đó chưa thực hiện xong yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết vụ việc vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ”.

Căn cứ Điều 20 khoản 2 Thông tư 12/2025/TT-BCA ngày 28-2-2025 chỉ rõ:” Không cấp lại giấy phép lái xe đối với các trường hợp sau: thông tin giấy phép lái xe không có trong hệ thống thông tin giấy phép lái xe tại Cục Cảnh sát giao thông hoặc không có trong bảng kê danh sách cấp giấy phép lái xe (sổ quản lý); người vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ chưa thực hiện xong yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết, xử lý vụ việc vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ”.

Như vậy, căn cứ khoản 4 Điều 62 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và Điều 20 khoản 2 Thông tư 12/2025/TT-BCA nêu trên, bạn phải thi hành xong quyết định xử phạt do CSGT ban hành để thỏa mãn đủ điều kiện được đổi giấy phép lái xe. Mức phạt sẽ căn cứ theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định chi tiết xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông. Sau khi đã chấp hành xong quyết định xử phạt, bạn có thể thực hiện thủ tục đổi giấy phép lái xe theo quy định tại Điều 21 Thông tư số 12/2025/TT-BCA về sát hạch, cấp giấy phép lái xe.

Hồ sơ đổi giấy phép lái xe, gồm:

- Đề nghị đổi giấy phép lái xe theo mẫu quy định tại Phụ lục XII ban hành kèm theo Thông tư này;

- Giấy khám sức khỏe của người lái xe do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh cấp còn hiệu lực (trừ người có giấy phép lái xe hạng A1, A, B1);

- Hộ chiếu còn thời hạn sử dụng (đối với người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài);

- Các giấy tờ khác thể hiện thông tin quy định tại điểm d khoản 1 Điều này.

Trình tự thực hiện

- Cá nhân lập 01 bộ hồ sơ gửi trực tiếp tại Công an cấp xã nơi được bố trí điểm tiếp nhận hoặc Phòng Cảnh sát giao thông hoặc gửi qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến.

- Phòng Cảnh sát giao thông hoặc Công an cấp xã nơi được bố trí điểm tiếp nhận thực hiện nhập thông tin điện tử; in phiếu hẹn trả kết quả hoặc gửi thông tin hẹn trả qua hệ thống dịch vụ công;

Một lần nữa cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Mọi thắc mắc vui lòng liên hệ Luật Rồng Vàng để có những giải đáp chi tiết hơn.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

18. Tư vấn lấy lại đất do hàng xóm xây nhầm nhà trên đất người khác

Luật sư cho hỏi là trường hợp xây nhầm nhà trên đất người khác như vụ việc ờ Hải Phòng năm 2024 và vụ việc mới xảy ra ờ TP. HCM năm 2025 mà báo chí vừa nêu thì chủ đất bị xây nhầm cần làm gì để có thể lấy lại được nền nhà ?

Cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Với câu hỏi này, Luật Rồng Vàng xin trả lời bạn như sau :

Để có thể lấy lại đất bị hàng xóm xây nhầm nhà trên đất, trước hết bạn phải làm đơn hoà giải gửi đến Chủ tịch UBND phường, xã nơi toạ lạc miếng đất của bạn theo Điều 235 khoản 2 Luật đất đai 2024:” Trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai quy định tại Điều 236 của Luật này, các bên tranh chấp phải thực hiện hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp”. Khi hoà giải, nếu bạn và người xây nhầm đều không đạt được thoả thuận thì khi đó Chủ tịch UBND phường, xã sẽ lập biên bản hoà giải không thành. Lúc này, bạn mới có thể làm đơn khởi kiện đến Toà án nhân dân khu vực có đất toạ lạc cùng với các chứng từ ( Giấy chủ quyền đất, căn cước công dân, biên bản hoà giải không thành, vi bằng hình ảnh, video nhà xây nhầm trên đất của bạn ) với các căn cứ pháp lý sau :

Điều 115 Bộ luật Dân sự năm 2015 ghi nhận: “Quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền, bao gồm quyền tài sản đối với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và các quyền tài sản khác”.

Bên cạnh đó, Điều 175 khoản 2 Bộ luật Dân sự 2015 cũng nêu rõ: “Người sử dụng đất được quyền sử dụng không gian và lòng đất theo chiều thẳng đứng từ ranh giới thửa đất phù hợp với pháp luật, nhưng không được làm ảnh hưởng đến việc sử dụng đất của người khác”.

Ngoài ra, Điều 26 Luật Đất đai 2024 quy định: “Người sử dụng đất được Nhà nước bảo hộ khi bị xâm phạm và có quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện hành vi vi phạm”.

Hơn nữa, Điều 31 Luật Đất đai 2024 cũng nêu rõ: “Người sử dụng đất có nghĩa vụ sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về độ sâu lòng đất và chiều cao trên không, đồng thời bảo vệ công trình công cộng và tuân thủ các quy định pháp luật khác có liên quan”.

Cuối cùng, Điều 7 Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định về việc xác định diện tích đất vi phạm và tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm cũng như chi phí đo đạc:” Trường hợp vi phạm toàn bộ diện tích thửa đất mà đã có bản đồ địa chính thì xác định theo bản đồ địa chính, trường hợp diện tích vi phạm không có bản đồ địa chính nhưng có bản đồ khác đã, đang sử dụng trong quản lý đất đai tại địa phương thì sử dụng bản đồ đó để xác định; Tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm được xác định theo người sử dụng đất, loại đất quy định tại Điều 9 Luật Đất đai và theo hiện trạng sử dụng đất trước khi vi phạm (địa hình, địa vật, công trình trên đất) và được ghi nhận tại biên bản vi phạm hành chính. Việc xác định tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm căn cứ vào các hồ sơ, tài liệu có thể hiện tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm. Trường hợp không có hồ sơ, tài liệu thì người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính có trách nhiệm xác minh tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm trên cơ sở ý kiến trình bày của người vi phạm và ý kiến của Ủy ban nhân dân cấp xã. Chi phí thuê đơn vị tư vấn có chức năng đo đạc để xác định diện tích đất vi phạm quy định tại điểm này do người vi phạm chi trả”.

Tóm lại, với những căn cứ pháp luật nêu trên, việc hoà giải thành hay khởi kiện đòi lại đất là hoàn toàn tuỳ thuộc vào quyết định của bạn như vụ án xây nhầm nhà ở Hải Phòng năm 2024 vừa qua đã được Toà án nhân dân phán quyết buộc thào dỡ trả lại tình trang ban đầu cho chủ đất chính quy.

Một lần nữa, cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Xin cảm ơn !

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

19. Tư vấn thừa kế đất đai cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài

Luật sư cho Tôi hỏi là Tôi rời Việt Nam đến Mỹ sinh sống từ khi lúc 13 tuổi với cha mẹ nên Tôi chưa làm chứng minh nhân dân nên cũng không có thẻ căn cước công dân. Nay Tôi 25 tuồi và Cha tôi đã mất cách đây 7 năm và đât đai đứng tên ông. Cha mẹ tôi chỉ có mình tôi là con. Vậy cho Tôi hỏi là Tôi có thể thừa kế đất đai của cha mẹ Tôi còn tại Việt Nam hay không ? Hồ sơ gồm những giấy tờ gì và trình tự thủ tục như thế nào ?

Cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi. Luật Rồng Vàng xin phép trả lời câu hỏi của bạn chi như sau :

1. Điều kiện để Người Việt Nam định cư ở nước ngoài có thể thừa kế đất đai tại Việt Nam.

Theo quy định tại Điều 610 Bộ luật Dân sự 2015, mọi cá nhân đều bình đẳng về quyền để lại tài sản của mình cho người khác và quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật, không giới hạn quyền hưởng di sản giữa người trong nước, người nước ngoài hay người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Tuy nhiên, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc một trong những trường hợp không được quyền hưởng di sản thừa kế theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015 thì không được hưởng di sản thừa kế tại Việt Nam.

Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về những người không được quyền hưởng di sản. Cụ thể, những người này là người cố ý xâm phạm nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, hoặc cưỡng ép, lừa dối người để lại di sản trong việc lập di chúc, hoặc có hành vi giả mạo, sửa chữa di chúc nhằm hưởng di sản trái ý chí người để lại di sản. Tuy nhiên, những người này vẫn được hưởng di sản nếu người để lại di sản biết hành vi của họ mà vẫn cho hưởng di sản theo di chúc.

Điều 3 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008: “Người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam và người gốc Việt Nam cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài”.

Điều 3 Khoản 4 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008: “Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài là người Việt Nam đã từng có quốc tịch Việt Nam mà khi sinh ra quốc tịch của họ được xác định theo nguyên tắc huyết thống và con, cháu của họ đang cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài”.

Như vậy, Việt kiều hay người Việt Nam định cư ở nước ngoài ( Công dân Việt Nam hoặc Người gốc Việt Nam ) vẫn có quyền hưởng di sản thừa kế tại Việt Nam nếu không thuộc trường hợp bị tước quyền thừa kế theo quy định pháp luật hoặc bị tước quyền thừa kế theo ý chí của người lập di chúc để lại di sản thừa kế. Tuy nhiên, việc thừa kế đất đai này có những điều kiện nhất định, chi tiết như sau :

Điều 4 khoản 6 Luật đất đai 2024:” Người sử dụng đất là Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài”.

Điều 28 khoản 1 điểm h Luật đất đai 2024:” Người nhận quyền sử dụng đất là Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam được mua, thuê mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở, nhận quyền sử dụng đất ở trong dự án phát triển nhà ở; nhận thừa kế quyền sử dụng đất ở và các loại đất khác trong cùng thửa đất có nhà ở theo quy định của pháp luật về dân sự; nhận tặng cho nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở từ những người thuộc hàng thừa kế theo quy định của pháp luật về dân sự”.

Điều 44 khoản 1 Luật đất đai 2024:” Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam thì được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam; có quyền sử dụng đất ở do nhận chuyển quyền sử dụng đất ở trong các dự án phát triển nhà ở”.

Trong trường hợp chưa chuyển nhượng hoặc chưa tặng cho quyền sử dụng đất thì người nhận thừa kế hoặc người đại diện có văn bản ủy quyền theo quy định nộp hồ sơ về việc nhận thừa kế tại cơ quan đăng ký đất đai để cập nhật vào Sổ địa chính.

2. Hồ sơ khai nhận di sản thừa kế.

Hồ sơ yêu cầu khai nhận di sản thừa kế bao gồm:

Phiếu yêu cầu công chứng;

Giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết (giấy chứng tử, giấy báo tử, bản án tuyên bố đã chết…);

Dự thảo Văn bản khai nhận di sản thừa kế (nếu có);

Giấy tờ chứng minh về tài sản của người để lại di sản bao gồm: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,

Giấy tờ chứng minh về tình trạng tài sản chung, riêng của người để lại di sản đối với tài sản;

Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân của người để lại di sản (giấy đăng ký kết hôn, giấy xác nhận quan hệ hôn nhân…);

Giấy tờ tùy thân của người khai nhận: chứng minh nhân dân, căn cước công dân, hộ chiếu;

Giấy tờ chứng minh nguồn gốc Việt Nam; Giấy chứng nhận có quốc tịch Việt Nam, thôi quốc tịch Việt Nam, đăng ký công dân, các giấy tờ chứng minh được phép nhập cảnh vào Việt Nam…;

Hợp đồng ủy quyền (nếu có);

Tờ tường trình và cam kết về quan hệ nhân thân

Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân giữa người thừa kế theo pháp luật với người để lại di sản ( Giấy khai sinh )

3. Trình tự, thủ tục khai nhận di sản thừa kế

Thủ tục để Người Việt Nam định cư ở nước ngoài khai nhận di sản thừa kế được quy định tại Luật Công chứng 2024 và Nghị định 104/2025/NĐ-CP Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công chứng.

Bước 1: Nộp hồ sơ yêu cầu khai nhận di sản thừa kế

Người được uỷ quyền nộp hồ sơ yêu cầu khai nhận di sản thừa kế tại trụ sở tổ chức hành nghề công chứng.

Bước 2: Tiếp nhận hồ sơ

Sau khi nộp đủ hồ sơ, giấy tờ, Công chứng viên sẽ tiến hành xem xét, kiểm tra:

Nếu hồ sơ đầy đủ: Công chứng viên tiếp nhận, thụ lý và ghi vào sổ công chứng;

Nếu hồ sơ chưa đầy đủ: Công chứng viên hướng dẫn và yêu cầu bổ sung;

Nếu hồ sơ không có cơ sở để giải quyết: Công chứng viên giải thích lý do và từ chối tiếp nhận hồ sơ.

Bước 3: Niêm yết việc thụ lý Văn bản khai nhận di sản

Sau khi hồ sơ được tiếp nhận, tổ chức hành nghề công chứng sẽ tiến hành niêm yết công khai tại trụ sở của Ủy ban nhân dân phường, xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản; trường hợp không xác định được nơi thường trú cuối cùng thì niêm yết tại nơi tạm trú có thời hạn cuối cùng của người đó. Thời gian niêm yết là 15 ngày.

Bước 4: Hướng dẫn ký Văn bản khai nhận di sản

Sau 15 ngày niêm yết mà không có khiếu nại, tố cáo thì tổ chức hành nghề công chứng thực hiện giải quyết hồ sơ:

Nếu đã có dự thảo Văn bản khai nhận: Công chứng viên kiểm tra các nội dung trong văn bản đảm bảo không có điều khoản vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội…

Nếu chưa có dự thảo: Công chứng viên soạn thảo theo đề nghị của người khai nhận di sản. Sau khi soạn thảo xong, người thừa kế đọc lại nội dung, đồng ý và sẽ được Công chứng viên hướng dẫn ký vào Văn bản khai nhận di sản thừa kế.

Bước 5: Ký chứng nhận

Người được uỷ quyền xuất trình bản chính của các giấy tờ trong hồ sơ yêu cầu khai nhận di sản thừa kế để Công chứng viên đối chiếu trước khi ghi lời chứng, ký vào từng trang của văn bản.

Bước 6: Trả kết quả

Việt kiều nộp phí công chứng và nhận văn bản khai nhận phần di sản mà mình được thừa kế.

Sau khi có văn khải khai nhận di sản thừa kế, người được uỷ quyền tiến hành đăng bộ tại Văn phòng đăng ký đất đai tại nơi có di sản thừa kế.

Một lần nữa cảm ơn bạn đã đạt câu hỏi. Xin cảm ơn !
Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

20. Tư vấn điểm chỉ văn bản công chứng

Luật sư cho em hỏi trường hợp nếu mẹ em không biết chữ, không biết ký thì có được điểm chỉ vào văn bản công chứng di chúc hoặc tặng cho không?

Luật Rồng Vàng cảm ơn em đã đặt câu hỏi và xin phép trả lời em như sau:

Căn cứ tại Khoản 3 Điều 50 Luật Công chứng 2024 quy định về việc ký và điểm chỉ trong văn bản công chứng như sau: “ Việc điểm chỉ được thay thế việc ký trong trường hợp người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người phiên dịch không ký được. Khi điểm chỉ, người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người phiên dịch sử dụng vân tay của ngón trỏ phải; nếu không sử dụng được vân tay của ngón trỏ phải thì sử dụng vân tay của ngón trỏ trái; trường hợp không thể sử dụng vân tay của 02 ngón trỏ đó thì sử dụng vân tay của ngón khác và công chứng viên phải ghi rõ trong lời chứng việc người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người phiên dịch sử dụng vân tay của ngón nào, của bàn tay nào để điểm chỉ”.

Trường hợp việc điểm chỉ được thực hiện thay cho việc ký thì ảnh chụp công chứng viên chứng kiến việc điểm chỉ cũng được thực hiện theo quy định tại Điều 46 Nghị định 104/2025/NĐ-CP. Ảnh chụp là một thành phần của hồ sơ công chứng, chỉ được lưu trữ và sử dụng theo quy định pháp luật về lưu trữ hồ sơ công chứng. Trường hợp người yêu cầu công chứng và công chứng viên thấy cần thiết thì có thể quay phim quá trình diễn ra việc các bên tham gia giao dịch ký văn bản công chứng; tư liệu hình ảnh là một thành phần của hồ sơ công chứng, chỉ được lưu trữ và sử dụng theo quy định pháp luật về lưu trữ hồ sơ công chứng.

Như vậy, mẹ em hoàn toàn có thể điểm chỉ thay vì ký tên khi làm thủ tục công chứng di chúc hoặc tặng cho tài sản thực nếu không biết chữ, không biết ký. Tuy nhiên, cần có người làm chứng và công chứng viên sẽ phải đọc, giải thích kỹ nội dung trước khi mẹ em điểm chỉ nhằm bảo đảm tính an toàn pháp lý, tránh những tranh chấp không đáng có.

Một lần nữa, cảm ơn em đã đặt câu hỏi.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

21. Tư vấn công chứng và chứng thực

Luật sư cho em hỏi :” Sự khác nhau giữa Công chứng và chứng thực ? UBND xã có công chứng giấy tờ không ?

Luật Rồng Vàng xin trả lời như sau : Công chứng và chứng thực là hai hình thức hoàn toàn khác nhau bởi Công chứng được quy định và chế tài bời Luật công chứng số 46/2024, còn Chứng thực được quy định và chế tài bởi Nghị định 23/2015/NĐ-CP.

Theo đó, Khoản 2 Luật công chứng 2024 quy định :”Công chứng là việc công chứng viên của một tổ chức hành nghề công chứng, Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự cả về mặt nội dung, hình thức không trái đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục,…mà luật quy định buộc phải công chứng hoặc các bên tự nguyện yêu cầu công chứng.

Chứng thực là việc UBND các cấp, cơ quan ngoại giao, cơ quan lãnh sự, công chứng viên căn cứ vào bản gốc hoặc bản chính để chứng nhận bản sao đúng với bản gốc hoặc bản sao đúng với bản chính; chữ ký, điểm chỉ đúng với người yêu cầu chứng thực; chứng thực thời gian, địa điểm mà không quan tâm đến nội dụng, chỉ quan tâm đến hình thức quy định tại Điều 2; Điều; Điều 5 và Điều 19 Nghị định 23/2015/NĐ-CP.

Văn bản công chứng có giá trị về mặt chứng cứ không phải chứng minh Theo khoản 3 Điều 6 Luật Công chứng 2024:” văn bản công chứng có giá trị chứng cứ, những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh khi sử dụng làm chứng cứ, trừ trường hợp văn bản đó bị Tòa án tuyên bố là vô hiệu”.

Văn bản chứng thực không được đề cập là chứng cứ trong nghị định 23/2015/NĐ-CP. Tuy nhiên, chúng được xem là nguồn chứng cứ theo Khoản 10 Điều 95 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015: "Văn bản công chứng, chứng thực là một nguồn chứng cứ” và Khoản 9 Điều 81 Luật Tố tụng Hành chính 2015: "Văn bản công chứng, chứng thực là một trong các nguồn chứng cứ”.

Với các quy định nêu trên, ta có thể thấy:

UBND phường, xã chỉ có chức năng chứng thực mà không có chức năng công chứng.

Tổ chức hành nghề công chứng thì ngoài chức năng công chứng còn có chức năng chứng thực như UBND các cấp.

Tóm lại, mặc dù công chứng và chứng thực là hai hình thức khác nhau nhưng đều có một điểm giống nhau là đều chứng nhận tính đúng, chính xác của giấy tờ, tài liệu. Tuy nhiên, công chứng và chứng thực hoàn toàn khác nhau về văn bản luật áp dụng, giá trị văn bản công chứng/ chứng thực cũng như chức năng và nhiệm vụ của cơ quan công chứng/ chứng thực.

Một lần nữa, chân thành cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

22. Tư vấn Đăng ký biển số xe tại nơi tạm trú

Luật sư cho em hỏi là vợ chồng em ở quê vào TP. HCM tạm trú sinh sống và làm việc. Nay vợ chồng em dự định mua thêm 1 xe gắn máy để thuận tiện cho việc đi làm và đưa đón con cái. Vậy luật sư cho em hỏi là em có thể làm thủ tục đăng ký biển số xe ở nơi tạm trú không?

Với câu hỏi này, Luật Rồng Vàng xin trả lời Có nhé bạn. Quy định tại Khoản 2, khoản 3 Điều 3 Thông tư 79/2024/TT-BCA ngày 15/11/2024 chi tiết như sau : “ Chủ xe là tổ chức, cá nhân có trụ sở, nơi cư trú (nơi đăng ký thường trú, tạm trú) tại địa phương nào thì đăng ký xe tại cơ quan đăng ký xe thuộc địa phương đó; trừ trường hợp quy định tại khoản 8, khoản 9 điều này về trúng đấu giá biển số xe đẹp.

Như vậy, bạn hoàn toàn có thể đăng ký xe tại địa phương nơi mình đăng ký tạm trú. Trường hợp trúng đấu giá biển số thì bạn có thể đăng ký xe tại nơi thường trú hoặc tạm trú hoặc nơi trúng đấu giá. Xe đăng ký tại nơi tạm trú thì biển số xe sẽ mang ký hiệu tỉnh mà nơi bạn tạm trú.

Về thủ tục đăng ký xe : Bạn có thể đăng ký qua dịch vụ công quốc gia hoặc dịch vụ công Bộ công an hoặc đến trực tiếp công an phường, xã nơi bạn tạm trú để làm thủ tục đăng ký.

Về chứng từ : Đối với xe mới thì hồ sớ gồm có: Tờ khai đăng ký xe; Căn cước công dân; Hoá đơn bán xe; Phiếu chất lượng xuất xưởng; Tờ khai và biên lai thuế trước bạ.

Đối với xe cũ thì hồ sơ gồm có: Tờ khai đăng ký xe; Căn cước công dân; Cà vẹc xe; Hợp đồng công chứng mua bán xe; Tờ khai và biên lai thuế trước bạ; Giấy thu hồi biển số xe.

Cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi.

Ths. Ls Nguyễn Hoàng Long

23. Tư vấn định đoạt tài sản thừa kế

Luật sư cho Tôi hỏi là Ba tôi năm nay 70 tuổi, hiện tại sức khoẻ không ổn định, lúc tỉnh lúc mê. Nhà chỉ có tôi 32 tuổi và em trai năm nay 28 tuổi. Mẹ tôi đã mất cách đây 5 năm. Giấy tờ nhà do ba tôi đứng tên chủ sở hữu. Vậy cho Tôi hỏi là ba tôi có thể ủy quyền cho Tôi để định đoạt căn nhà mà 3 cha con tôi đang sống không?

Cảm ơn em đã đật câu hỏi. Vơi câu hỏi của em, Luật Rồng Vàng xin trả lởi em như sau :

Căn nhà mà 3 cha con em đang ở là tài sản chung của ba mẹ em. Mẹ em mất cách đây 5 năm nên sẽ phát sinh di sản thừa kế của mẹ theo Điều 613; 649; 650; 651;652 Bộ luật dân sự 2015 là ½ căn nhà được chia đều 3 phần cho cha em, em và em trai em.

Do đó, để có thể định đoạt căn nhà, gia đình em phải tới 1 tổ chức hành nghề công chứng ( Phòng công chứng hoặc văn phòng công chứng ) gần nhà để khai nhận di sản thừa kế. Khi làm văn bản khai nhận di sản thừa kế, ba em phải tặng cho phần của ông ½ căn nhà là tài sản riêng của ba và ½ x 1/3 phần ông được nhận di sản từ mẹ em; đồng thời em trai em cũng phải tặng cho hoặc từ chối hoặc uỷ quyền toàn quyền ½ x 1/3 phần di sản mà em của em được hưởng từ di sản thừa kế từ mẹ em. Như vậy, lúc đó toàn bộ căn nhà mới thuộc toàn quyền em quyết định.

Tuy nhiên, do ba em hiện tại lúc tỉnh lúc mê nên để có thể khai nhận di sản tại tổ chức hành nghề công chứng, ba em phải còn minh mẫn hay nói đúng hơn là có năng lực hành vi dân sự đầy đủ tại thời điểm ký, điểm chỉ tại tổ chức hành nghề công chứng.Nếu không đủ minh mẫn, mất khả năng nhận thức, làm chủ hành vi thì công chứng viên sẽ từ chối công chứng khai nhận di sản.

Do đó, lời khuyên là em nên dẫn ba em đến bệnh viện để khám sức khoẻ xem có đủ tỉnh táo, minh mẫn hay không, đồng thời liện hệ tổ chức hành nghề công chứng để tiến hành khai nhận di sản ngay tại bệnh viện nếu ba em lúc khám được bác sỹ chẩn đoán đầy đủ nhận thức hành vi dân sự.

Tóm lại: Nếu ba em còn tỉnh táo thì có thể làm khai nhận di sản để em có thể định đoạt căn nhà. Nhưng nếu ông không còn minh mẫn thì không thể tặng cho tại tổ chức hành nghề công chứng, mà phải làm thủ tục giám hộ hoặc chờ thừa kế.

24. Công ty muốn tinh giản nhân sự vì hoạt động không hiệu quả cần thực hiện theo đúng quy định pháp luật?

1. Căn cứ pháp luật : Điều 42, 44, 45, 47 Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

2. Trình tự thủ tục:

Có lý do hợp pháp, có chứng cứ rõ ràng.

Lập Phương án sử dụng lao động (nêu rõ ai tiếp tục làm, ai đào tạo lại, ai chuyển việc, ai chấm dứt HĐLĐ).

Tham khảo ý kiến công đoàn (nếu có).

Thông báo cho Sở LĐTBXH trước ít nhất 30 ngày.

Thông báo cho người lao động bằng văn bản.

Thực hiện đầy đủ quyền lợi: trợ cấp mất việc (mỗi năm 1 tháng lương, tối thiểu 2 tháng), lương, phép năm, bảo hiểm...

Lưu ý: Nếu không làm đúng quy trình, doanh nghiệp có thể bị coi là cho nghỉ việc trái luật.

25. Điều Lệ là gì? Quy chế là gì? Các yêu cầu cơ bản của hai loại tài liệu quản lý này là gì?

Hỏi: Tôi muốn biết “Điều lệ” là gì? “Quy chế” là gì?

Đáp:

Điều lệ:
Điều lệ là bản thỏa thuận giữa các sáng lập viên với cổ đông, cũng như giữa các cổ đông với nhau. Văn bản này được xây dựng dựa trên các quy định chung của pháp luật (như Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế, Luật Lao động, Luật Tài chính – Kế toán…), nhằm quy định cách thức thành lập, tổ chức hoạt động và giải thể doanh nghiệp.
Điều lệ được ví như “Hiến pháp” của doanh nghiệp. Khi phát sinh tranh chấp, điều lệ chính là căn cứ pháp lý quan trọng đầu tiên để cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Việc ban hành, sửa đổi hay hủy bỏ điều lệ đều phải tuân thủ quy định pháp luật.
Quy chế:
Quy chế là hệ thống quy phạm nhằm điều chỉnh các vấn đề cụ thể trong hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm: chế độ chính sách, tổ chức – nhân sự, phân công và phân cấp nhiệm vụ, quyền hạn, định mức, đơn giá… Quy chế mang tính nguyên tắc, định khung, đồng thời bảo đảm tuân thủ nghiêm túc theo pháp luật.

Hỏi: Các yêu cầu cơ bản của hai loại tài liệu quản lý này là gì?

Đáp: Có 3 yêu cầu cơ bản:

Tính hợp pháp: Nội dung phù hợp với các quy định pháp luật, không trái luật.
Tính thực tiễn: Bảo đảm phù hợp với nhu cầu quản lý – điều hành và đặc thù hoạt động của doanh nghiệp trong từng lĩnh vực.
Tính hiệu quả: Góp phần tạo hành lang pháp lý nội bộ, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và kiểm soát toàn diện hoạt động doanh nghiệp; đồng thời phải được toàn thể thành viên tôn trọng và nghiêm túc thực thi.

26. Tài liệu quản lý là gì? DN có nhất thiết phải xây dựng HT tài liệu quản lý? Tại sao?

Hỏi: Tài liệu quản lý là gì?

Đáp: Trong doanh nghiệp, hệ thống quản lý được cụ thể hóa thông qua các phương thức, nguyên tắc điều hành, chuẩn mực thực hiện công việc và các thủ tục kiểm soát. Tất cả được văn bản hóa thành tài liệu quản lý, chính là quy chế quản lý của doanh nghiệp.

Hỏi: Doanh nghiệp có nhất thiết phải xây dựng hệ thống tài liệu quản lý không? Tại sao?
Đáp: Có. Việc xây dựng hệ thống tài liệu quản lý là cần thiết vì:

Giúp ngăn chặn, phát hiện và giảm thiểu rủi ro.
Quản lý, kiểm soát công việc để đảm bảo đạt được mục tiêu đề ra.
Là cơ sở và bằng chứng trong việc xử lý các sự vụ hàng ngày, cả trong nội bộ doanh nghiệp và trong quan hệ với nhà cung cấp, khách hàng, đối tác và cổ đông.

Bản chất của việc xây dựng hệ thống tài liệu quản lý giống như việc thiết lập “hệ thống pháp luật” cho doanh nghiệp, từ đó mang lại sự công bằng và minh bạch trong môi trường làm việc.

27. Tại sao tôi nên chọn công ty luật của bạn là luật sư của tôi?

Các lý do mà khách hàng nên lựa chọn Công ty Luật Rồng Vàng làm đơn vị luật sư đồng hành:

1. Đội ngũ luật sư dày dạn kinh nghiệm và chuyên sâu theo lĩnh vực

Công ty Luật Rồng Vàng quy tụ nhiều luật sư, chuyên gia pháp lý, cố vấn cao cấp am hiểu tường tận các lĩnh vực: hình sự, dân sự, đất đai, doanh nghiệp, hôn nhân gia đình, thương mại, thuế, v.v.
Luôn có luật sư phụ trách từng nhóm vụ việc, đảm bảo tính chuyên môn hóa và sự tập trung cao nhất cho từng hồ sơ.

2. Tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp chuẩn mực

Luật sư của Rồng Vàng làm nghề bằng tâm huyết và đạo đức, tuyệt đối tuân thủ quy tắc đạo đức nghề nghiệp luật sư, giữ bí mật thông tin khách hàng, đặt quyền lợi hợp pháp của khách hàng lên hàng đầu.
Cam kết không khoan nhượng với hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời luôn linh hoạt để bảo vệ tối đa quyền lợi của khách hàng trong khuôn khổ pháp luật.

3. Dịch vụ pháp lý trọn gói, giải pháp toàn diện

Không chỉ bào chữa hoặc bảo vệ quyền lợi trong vụ việc cụ thể, Rồng Vàng còn tư vấn chiến lược phòng ngừa rủi ro pháp lý lâu dài.
Gói dịch vụ pháp lý định kỳ, tư vấn thường xuyên, hỗ trợ doanh nghiệp, cá nhân chủ động xử lý hồ sơ, hợp đồng, tranh chấp.
Hệ thống tra cứu án lệ, văn bản pháp luật, mẫu biểu tố tụng của văn phòng cực kỳ đầy đủ, sẵn sàng hỗ trợ khách hàng nhanh chóng.

4. Phương châm “Hiểu luật để sống đúng và sống mạnh mẽ”

Rồng Vàng hướng đến việc phổ biến, truyền đạt kiến thức pháp luật dễ hiểu, giúp khách hàng không chỉ giải quyết vấn đề hiện tại mà còn chủ động ứng xử chuẩn mực pháp lý trong cuộc sống.
Văn phòng thường xuyên thực hiện các buổi hội thảo, đào tạo nội bộ, chia sẻ pháp luật cộng đồng.

5. Tác phong làm việc chuyên nghiệp – minh bạch – nhanh chóng

Quy trình tiếp nhận vụ việc, báo phí, ký kết hợp đồng dịch vụ, báo cáo tiến độ đều minh bạch, rõ ràng.
Hồ sơ được xử lý và lưu trữ khoa học, bảo mật.
Khách hàng luôn được cập nhật diễn biến vụ việc kịp thời.

6. Uy tín được khẳng định qua kết quả và sự tin cậy

Trong suốt quá trình hoạt động, Công ty Luật Rồng Vàng đã giải quyết thành công nhiều vụ án, vụ việc phức tạp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho cá nhân và doanh nghiệp.
Sự tin tưởng và giới thiệu của khách hàng chính là minh chứng xác đáng nhất về năng lực và uy tín.

7. Linh hoạt về chi phí và phương thức hỗ trợ

Văn phòng có các gói dịch vụ phù hợp với từng nhu cầu: tư vấn lẻ, trọn gói, theo vụ việc, định kỳ hàng tháng/quý/năm.
Có thể hỗ trợ trực tiếp, trực tuyến hoặc tại địa điểm khách hàng yêu cầu.
Mọi chi phí đều được thỏa thuận minh bạch, rõ ràng, hợp đồng hóa.

Do đó, chọn Công ty Luật Rồng Vàng là chọn một đội ngũ luật sư tận tâm, chuyên sâu, minh bạch, với phương châm đồng hành cùng khách hàng đến cùng, vì công lý và quyền lợi chính đáng.

Hỏi đáp

Modal title